Birleşmiş Milletler sürdürülebilir kalkınma hedeflerine ulaşmada vergi yapılarının rolü: OECD ülkeleri analizi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Marmara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Maliye Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: YUSUF KILIÇ
Danışman: GÜLAY YILMAZ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Küresel ölçekte artan eşitsizlikler, iklim değişikliğinin yol açtığı çevresel krizler ve doğal kaynakların hızla tükenmesi, kalkınma politikalarının sürdürülebilirlik ilkeleri doğrultusunda yeniden tasarlanmasını zorunlu hâle getirmiştir. Bu bağlamda, Birleşmiş Milletler'in 2030 Gündemi çerçevesinde belirlenen 17 Sürdürülebilir Kalkınma Hedefi (SKH), ekonomik büyüme, toplumsal adalet ve çevresel koruma arasında bütüncül ve dengeli bir yaklaşım benimsemeyi amaçlamaktadır. Söz konusu hedeflere ulaşılmasında ise en temel ve sürdürülebilir finansman araçlarından biri olarak Sürdürülebilir kalkınma sürecinde vergiler hem kalıcı bir finansman aracı hem de politika tercihlerini şekillendiren temel bir unsur olarak kritik rol oynamaktadır. Bu çalışma, OECD ülkelerinde vergi yapısının sürdürülebilir kalkınma üzerindeki etkilerini hem teorik hem de ampirik düzeyde kapsamlı biçimde incelemektedir. Kuramsal bölümde, sürdürülebilirlik düşüncesinin tarihsel gelişim süreci ve kavramsal yaklaşımlar ele alınmıştır. Ampirik kısımda ise 2000–2023 dönemine ait OECD ülkelerine ilişkin veriler kullanılarak Artırılmış Ortalama Grup (AMG) tahmincisi uygulanmış olup doğrudan ve dolaylı vergilerin Sürdürülebilir Kalkınma Hedefleri (SKH) endeksi üzerindeki uzun dönemli etkileri sistematik ve karşılaştırmalı biçimde değerlendirilmiştir. Elde edilen bulgular, vergi yapısının Sürdürülebilirlik Kalkınma Hedefleri endeksi üzerinde belirleyici rol oynadığını ortaya koymaktadır. Doğrudan vergilerdeki %1'lik artış, Sürdürülebilirlik Kalkınma Hedefleri endeksinde yaklaşık %0,009 oranında pozitif ve anlamlı bir artışa yol açmaktadır. Buna karşın, dolaylı vergilerin etkisi istatistiksel olarak anlamlı bulunmamıştır. Diğer taraftan, kontrol değişkenleri arasında yer alan işsizlik oranı ve sabit sermaye yatırımları sürdürülebilirlik üzerinde negatif yönlü etki gösterdiği bulunmuştur.