Vergi ve kamu harcama politikalarının gelir dağılımına etkisi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Marmara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Maliye Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2021
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MÜGE YETKİN ATAER
Danışman: GÜLAY YILMAZ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışmada gelir dağılımı ve gelirin yeniden dağılımı kavramları; bu kavramlara ilişkin düşüncelerin gelişimi, gelir dağılımı türleri, teorileri, ölçütleri ve vergi gelirleri ile kamu harcamalarının gelirin yeniden dağılımı ile ilişkileri bağlamında incelenmiştir. Vergi gelirleri ile gelirin yeniden dağılımı, vergileme ilkeleri, vergi tekniği ve vergi türleri üzerinden ele alınmıştır. Kamu harcamaları da bileşenleri ve belirleyici mekanizmaları üzerinden irdelenmiştir. Reel harcamalar ve transfer harcamaları gelirin yeniden dağılımı üzerindeki etkileri bakımından açıklanmıştır. Ampirik analiz bölümünde, OECD ülkeleri, 1987 ve 2017 yıl aralığında panel zaman serisi yöntemleri ile analize konu edilmiştir. Gini SWIID veri tabanından, ekonomik ve mali değişkenlere ait veriler IMF, OECD ve Dünya Bankası veri tabanlarından derlenmiştir. Tüm yardımcı testlerin yanında, yeni nesil birim kök testleri ve eşbütünleşme testleri uygulanmış, kısa ve uzun dönemli ilişki hata düzeltme modelleriyle tahmin edilmiştir. Literatüre uygun olarak sonuçlar toplam vergi gelirlerinin ve dolaysız vergi gelirlerinin gelir dağılımı üzerinde olumlu etkilere sahip olduğunu göstermektedir. Vergi sistemlerinde gelir dağılımı üzerinde olumsuz etkilere sahip tek vergi türü dolaylı vergiler olarak karşımıza çıkmıştır. Sonuçlara göre eğer dolaylı vergiler artarsa, gelir dağılımında adalet azalmaktadır. Kamu harcamaları tarafında ise sonuçlar hem toplam kamu harcamalarının hem de eğitim, sağlık, sosyal koruma, ve toplam sosyal harcamaların, gelir dağılımında adaleti düzeltici etkileri olduğunu göstermektedir. Genel olarak bu çalışmanın sonuçları vergi gelirleri ve kamu harcamaları gibi maliye politikası araçlarının ve bu araçların bileşenlerinin daha adil bir gelir dağılımına ulaşmada kullanışlı olduğunu göstermektedir. Maliye politikalarının hem kısa dönemli hem de uzun dönemli olumlu etkileri açık şekilde gösterilmiştir. Sonuçlara göre, OECD üye ülkelerinin maliye politikalarını olumlu etkiler doğuracak şekilde tasarlamaları halinde, her bir politika aracının daha adil bir gelir dağılımına ulaşma yolunda katkılar sunacağı önerilebilir.