Adolesanlarda emosyonel yeme ve ilişkili faktörlerin araştırılması
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Marmara Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2019
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ZEHRANUR ÜNAL
Danışman: Memnune Çiğdem Apaydın Kaya
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Giriş: Obezite yıllar geçtikçe prevalansı artan ve önlenebilir bir halk sağlığı sorunudur. Erişkinlerde görülen obezitenin büyük bir kısmı çocukluk çağında başlamaktadır. Adolesan obezitesinin sebeplerinden birinin sağlıksız ve düzensiz beslenme olduğu bilinmektedir. Olumsuz duygulara cevap olarak gelişen aşırı yeme haline emosyonel yeme denir. Bu durum kişide beslenme düzensizliği oluşturarak kilo alımına sebep olabilmektedir. Obezite mücadelesinde sebeplere yönelik tedavinin ve erken dönemde müdahalenin yeri önemlidir. Bu sebeple adolesan çağdaki kişilerin beslenmesi ile ilgili çalışmalar önem kazanmaktadır. Amaç: Emosyonel yemenin; adolesanlardaki durumu ve bununla ilişkili olduğu faktörleri araştırmaktır. Yöntem: Tanımlayıcı kesitsel tipte olan araştırma; İstanbul Maltepe ilçesinde 23.03.2019 – 31.05.2019 tarihleri arasında yürütülmüştür. Araştırmanın evrenini; İstanbul Maltepe ilçesindeki liselerde eğitim gören 16665 öğrenci oluşturmakta olup; örneklem %95 güven düzeyi ve %95 güven aralığında bilinmeyen prevalans ile 376 kişi olarak hesaplanmıştır. Liselerin türlerine göre kura ile belirlenen 4 lisedeki ciddi bir hastalığı olmayan, kendisi ve velisinin onamı alınmış 377 öğrenciye; sosyodemografik bilgilerin sorulduğu veri toplama formu ile Duygusal Yeme Ölçeği, Pittsburgh Uyku Kalitesi İndeksi, Algılanan Stres Ölçeği uygulanmıştır. Ölçeklerden herhangi birini eksik doldurmuş öğrencinin verileri çalışmaya dâhil edilmemiştir. Çalışma 296 öğrenci ile tamamlanmıştır. Aynı zamanda boy ve kilo ölçümleri ile vücut yağ analizleri yapılmıştır. Veriler SPSS Statistics 25 versiyonu ile analiz edilmiştir. Bağımsız gruplar arasında ölçüm değişkenleri arasındaki farklılıklar için Mann-Whitney U testi ve Kruskal Wallis Anova testi kullanılmıştır. Ölçüm değişkenleri arasında doğrusal ilişkiler Spearman Korelasyon Analizi ile test edilmiştir. Emosyonel yeme ile ilişkili olabilecek faktörlerin etkisini belirlemek için regresyon modeli kullanılmıştır. Verilerde uç değerler olmasından dolayı Robust regresyon modeli uygulanmıştır. Bulgular: Analizlere dâhil edilen 296 öğrencinin %45,3'ü kız (n=134), %54,7'i erkektir (n=162). Yaş ortalamaları 15,5±1 yıldır (min:13, max:18). Öğrencilerin % 10,1'i (n:30) kronik hastalığa sahiptir. Kronik hastalığı olanların emosyonel yeme puanı yüksek olup anlamlı fark yoktur (p=0,119). Algılanan stres ile emosyonel yeme arasında zayıf doğrusal ilişki bulunmuştur. BKİ' ye göre Z-skor sınıflamasında %3,3'ü (n=10) zayıf, %66,5' i (n=197) normal kilolu, %16,1'i (n=48) fazla kilolu ve %6'sı (n=18) obez olarak bulunmuştur. Tüm popülasyon için obezite ve emosyonel yeme arasında negatif yönde zayıf ilişki gözlenirken; kızlarda fazla kilolu ve obez olanların, zayıf ve normal kilolu olanlara göre duygusal yeme puanı anlamlı düşük bulunmuştur (p=0,031). Anne eğitim düzeyi yüksek olan öğrencilerde düşük olanlara göre duygusal yeme puanı anlamlı derecede yüksek olmuştur (p=0,030). Robust regresyon modelinde; cinsiyeti kız olanların erkeklere göre ve anne eğitimi seviyesi yüksek olanların düşük olanlara göre emosyonel yeme puanı anlamlı olarak artmaktadır. Sonuç: Çalışmamızda emosyonel yemenin obezitedeki rolü gösterilememiş olsa da literatürde bununla alakalı çalışmalar mevcuttur. Bu sebeple adolesanlarda uygulanan obezite önleme ve tedavi stratejilerinde duygu yönetiminin dikkate alınması gerekmektedir. Adolesanların birinci basamakta yapılan periyodik taramalarında; boy ve kilo ölçümüyle birlikte duygu durumları ve yeme alışkanlıkları da sorgulanmalıdır. Ayrıca kronik hastalık takibi yapılan adolesanların stres düzeyleri, olumsuz durumla başa çıkma şekilleri ve yeme alışkanlıkları daha ayrıntılı incelenmelidir. Anahtar kelimeler: Adolesan, Emosyonel yeme, Obezite, Vücut yağ yüzdesi