Türev araçların bankacılık sektörünün finansal performansına etkisi: Panel veri analizi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Marmara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İşletme Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SİBEL ÇAKIR
Danışman: Nermin Çıtak
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bir ülkenin ekonomik yönden güçlü olması finansal piyasanın etkililiğine ve güçlülüğüne bağlıdır. Finansal piyasalar içinde ise en önemli aktör bankalardır. Finansal piyasalar açısından bu denli öneme sahip olan bankaların birçok riskle karşılaşması da kaçınılmaz olmaktadır. Bankalar hem bu riskten korunmak hem de alım-satım yapmak amacıyla finansal türev araçları kullanırlar. Her iki amaç da özünde riskten korunmayı hedeflemektedir. Bankalar genel olarak yaptıkları işlemlerden kaynaklı riskten korunmayı, riskten korunurken de alım-satım yaparak kâr elde etmeyi amaçlarlar. Bu nedenle çalışmamızda Türk bankacılık sisteminde yer alan bankaların, temel olarak riskten korunmak amacıyla kullandıkları finansal türev araçların performanslarına etkisini ölçmek ve bankacılık sektöründe bu araçların yaygın kullanımını teşvik etmek amaçlanmıştır. Bu amaçla finansal türev araçların bankaların performansına etkisi 2010-2021 yılları arasındaki 12 yıllık dönemleri ve bu yıllar arasında aktif faaliyet gösteren tüm bankaları kapsayacak şekilde analiz edilmiştir. Çalışma kapsamında öncelikle Türk bankacılık sisteminde yer alan bankaların finansal tabloları incelenerek nazım hesaplar bölümünde yer alan finansal türev araçların toplam, riskten korunma amaçlı ve alım-satım amaçlı finansal türev araç hacimleri belirlenmiştir. Daha sonra ise finansal türev hacimlerin logaritması alınarak performans oranları ile uyumu sağlanmıştır. Türk bankacılık sisteminde performans ölçümünde kullanılan oranlar ise bankaların finansal tablolarından elde edilmiştir. Analiz aşamasında ise bağımlı değişken olan performans oranları ile bağımsız değişken olan finansal türev araçları panel veri modelleri olan sabit ve rassal etkiler modeli ile test edilmiştir. Bulunan sonuçlara göre ülkemizde bankacılık sisteminde kullanılan finansal türev araçların özellikle alım-satım amaçlı olarak kullanılması banka performansını olumsuz ancak aktif ve özkaynaklarını pozitif etkilediği sonucuna ulaşılmıştır. Finansal türev araçların alım-satım amaçlı kullanımı yerine riskten korunma amaçlı kullanımının artması bankaların performansına daha olumlu katkısı olacağı söylenebilir.