X-Işını Fotoğrafçılığı
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Marmara Üniversitesi, Güzel Sanatlar Fakültesi, Fotoğraf Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Mehmet Sıddık Kupal
Danışman: Bülent Ümit Erutku
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:8 Kasım 1895'te fizik profesörü Wilhelm Conrad Röntgen, seyreltilmiş gazdaki elektrik deşarj süresi üstüne deneyler yaparken bir tesadüf eseri yeni bir ışın türü keşfetti ve buna X-ışını adını vererek X-ışınının (iyonize görünmez ışığın) serüvenini başlattı. X-ışınları halihazırda doğada bulunmaktayken, Röntgen'in keşfi bunu görünür kılmaktadır. X-ışınları elektromanyetik spektrum tablosunda ultraviyole ışınları ile gama ışınlarıarasında yer alıp yüksek enerjili, kısa dalga boylu ışınlardır. Görünür ışık gibi 300 binkm/sn ışık hızında hareket eder ve maddeyi penetre etme özelliğine sahiptir. Maddegörünebilen ışığı yansıtırken X-ışını maddeye nüfuz eder ve maddenin iç yapısınınyoğunlukla orantılı bir şekilde görüntüsünü oluşturur. X-ışınları görüntü oluşturma potansiyeli nedeniyle günümüzde tıpta tanı ve teşhisamacıyla kullanıldığı gibi birçok farklı alanda da kullanılmaktadır: Güvenlik amacıyla sınırlarda, havaalanlarında ve en bilinen haliyle alışveriş merkezlerinin girişlerinde kullanılırlar. Mikroorganizmaları ortamdan uzaklaştırmak için ilaç sanayiinde, ambalajlı ürünlerde, ameliyat ekipmanlarında ve kalp kapakçığı gibi medikal ekipmanın sterilizasyonunda kullanılırlar. Ayrıca yıldızlar ve süpernovalar benzeri dünya dışı oluşumların zararlarından korunarak astronomi hakkında bilgi edinmemize olanak tanırlar. Popüler kültürde bir eğlence unsuru konumuna gelmesinin yanı sıra X-ışınları sanatsal bir ifade aracı olarak kullanılırken, sanat eserlerinin analizi ve onarımında da yine önemli bir yere sahiptir. GENEL BİLGİ Bu tez çalışmasında X-ışını fotoğrafçılığının bilimsel ve sanatsal yönleri ele alınmıştır; araştırmanın ilk bölümlerinde X-ışınının keşfi ve tarihsel gelişim süreci ayrıntılı bir şekilde anlatılmış, bu sürecin özellikle medikal ve bilimsel altyapıya desteği irdelenmiştir. Türkiye'de bu sürecin ilk yılları anlatıldıktan sonra X-ışınının teknik ve fizikokimyasal açıdan çözümlemesi yapılıp kullanım alanları araştırılmıştır. Daha sonraki bölümlerde bilimsel ve tıbbi amaçlar için kullanılan radyodiyagnostik görüntüleme yöntemini kendilerine baz alarak medikal, bilimsel ve sanatsal üretim yapan dünyadan ve ülkemizden sanatçılar anlatılmış, üretilen eserlerin sanat ile ilişkisi saptanmaya çalışılmıştır.