Lise 11. sınıf öğrencilerinin fizik dersindeki problem çözme becerileri ile üst bilişsel farkındalık düzeyleri arasındaki ilişkinin belirlenmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Marmara Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Matematik Ve Fen Bilimleri Eğitimi Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2019
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ZEYNEP DÜLGER
Danışman: Feral Bekiroğlu
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışmanın amacı, 11. sınıf öğrencilerinin üst bilişsel farkındalıkları ile hem problem çözme stratejileri hem de fizik dersindeki problem çözme becerileri arasındaki ilişkiyi incelemektir. Problem çözme becerisi, bilgiyi ve öğrenme sürecini kapsayan bir beceridir. Fakat ilk olarak Flavell'in ortaya attığı "Üst biliş" kavramından sonra problem çözme becerisine biliş ötesi değişkenlerin de etkili olduğu düşünülmeye başlanmıştır. Bu kavramın ortaya çıkmasından sonra üst bilişsel farkındalık ve problem çözme becerisi arasındaki ilişkiyi inceleyen pek çok araştırma yapılmıştır. Yapılan bu araştırmalar üst bilişsel farkındalık ile problem çözme becerisi arasında genel olarak pozitif yönde ve yüksek bir ilişki olduğunu göstermiştir. Bireyin kendi bilişsel süreçlerini tanıması, farkında olması, kontrol edip düzenleyebilmesi üst bilişsel farkındalığa sahip olduğunu gösterir. Bireyin problem çözme sürecinde, sahip olduğu bu üst bilişsel farkındalığı verimli kullandığında daha başarılı olduğu bilinmektedir. Bu iki kavram arasındaki ilişkinin özellikle fizik dersinde karşılaşılan problem çözme becerilerinin kazanılmasındaki zorluklara olumlu katkı sağlayacağı düşünülmektedir. Bu sebeple üst bilişsel farkındalık kavramı ile problem çözme becerisi arasındaki ilişki bu araştırmaya esin kaynağı olmuştur. Araştırmanın örneklemini, 2014-2015 eğitim-öğretim ikinci döneminde Aydın'da bulunan bir mesleki ve teknik anadolu lisesinin bilişim bölümü 11. sınıfında öğrenim gören 95 erkek öğrenci oluşturmaktadır. Araştırmanın modeli, karma yöntem desenlerinden iç içe desen araştırma modelidir. Araştırmanın verileri Üst Bilişsel Farkındalık Envanteri ve Fizik Problemlerini Çözme Değerlendirme Formu ile elde edilmiştir. Üst Bilişsel Farkındalık Envanteri'nin orijinal formu Schraw ve Dennison (1994) tarafından hazırlanmış ve Akın, Abacı ve Çetin (2007) tarafından Türkçe'ye çevirilerek adaptasyonu sağlanmıştır. Bu ölçeğin Türkçe formunun uyum geçerliği, iki ölçek arasında 0,93 olarak hesaplanmıştır. Bununla beraber envanterin hem orijinali hem de Türkçe formunun güvenirlik katsayısı 0,95 olarak belirlenmiştir. Fizik Problemlerini Çözme Değerlendirme Formu, orijinali Montague (1992) tarafından geliştirilmiş ve araştırmacı tarafından Türkçe'ye çevrilip, matematik problemleri yerine fizik problemleri eklenmiştir. Formun güvenirlik katsayısı 0,79 olarak hesaplanmıştır. Ayrıca öğrenciler Fizik Problemini Çözme Değerlendirme Formunu cevaplarken kendilerine yüksek sesle düşünme stratejisi uygulanmıştır. Araştırmada elde edilen veriler nicel ve nitel olarak analiz edilmiştir. Verilerin nicel analizi için bilgisayar ortamında istatistik programı kullanılmıştır. Bununla beraber verilerin nitel analizi için araştırmacı tarafından hazırlanan Problem Çözme Stratejileri ve Problem Çözme Becerileri rubrikleri kullanılmıştır. Araştırmada elde edilen verilerin analizi sonucunda ilk olarak öğrencilerin üst bilişsel farkındalık düzeyleri belirlenmiştir. İkinci olarak fiziksel problem çözme stratejileri ortaya konmuştur. Daha sonra öğrencilerin fizik dersinde problem çözme stratejileri ile üst bilişsel farkındalıkları arasında pozitif yönde orta düzeyde bir ilişki olduğu bulunmuştur. Son olarak öğrencilerin fiziksel problem çözme becerileri belirlenmiştir. Öğrenciler bu becerilerine göre uzman ve acemi problem çözücüler olarak ikiye ayrılmışlardır. Anahtar Kelimeler: Üst bilişsel farkındalık, problem çözme stratejileri, problem çözme becerileri, fizik, uzman ve acemi problem çözücüler