Kaygı temalı çocuk kitaplarında görsel metaforların göstergebilimsel açıdan incelenmesi
Tezin Türü: Sanatta Yeterlik
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Marmara Üniversitesi, Güzel Sanatlar Enstitüsü, Grafik Anasanat Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SEDA ÇİLİNGİR HAMARAT
Danışman: Ezgi Karaata
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Kaygı, çocukların tanımlamakta zorlandıkları ve nasıl üstesinden geleceklerini bilmedikleri temel duyguların bir bileşenidir. Resimli çocuk kitaplarında kaygı duygusunun tasviri onu soyut bir kavram olmaktan çıkarıp somut hale getirmektedir. Kaygının metaforlar aracılığıyla somut olarak resimli çocuk kitaplarında kullanılması çocukların kaygılarını tanımlayabilmesi ve dönüştürebilmesi noktasında katkısı olmaktadır. Bu tezin amacı, kaygı temalı resimli çocuk kitaplarında yer alan görsel metaforların göstergebilimsel açıdan incelenmesi ve söz konusu metaforların 7-9 yaş arasındaki çocuklar tarafından doğru algılanıp algılanmadığının anket yöntemiyle değerlendirilmesidir. Resimli çocuk kitapları, çocukların bilinçaltına çeşitli iletilerin aktarılmasında önemli bir araç işlevi görmektedir. Bu iletiler çoğunlukla görsel metaforlar yoluyla sunulmaktadır. Bu bağlamda, görsel metaforların çözümlenmesi ve anlamlandırılması, iletinin hedef kitle tarafından nasıl algılandığını ortaya koymak açısından önem taşımaktadır. Giriş bölümünde, araştırmanın amacı, sınırlılıkları, evreni ve örneklemi ile araştırmada kullanılan yönteme ilişkin bilgilere yer verilmektedir. Birinci bölümde, psikolojide kaygı kavramı ele alınmakta; Freud, Klein, Jung ve Adler gibi kuramcıların görüşleri, bu kavram ekseninde incelenmektedir. İkinci bölümde ise kaygının görsel metaforlarda kullanımına odaklanılarak, sanat yapıtlarında bu kavramın nasıl temsil edildiğine dair örnekler analiz edilmekte, ardından, kaygının psikanaliz ve mitoloji ile ilişkisi üzerinde durulmaktadır. Üçüncü bölümde ise göstergebilimin kuramsal çerçevesi incelenmiş olup, göstergebilim kuramcılarının göstergebilimsel analiz yöntemleri açıklanmaktadır. Dördüncü bölümde örneklem için seçilen altı adet resimli çocuk kitabındaki tüm sahneler ve görsel metaforlar göstergebilimsel analiz yöntemiyle incelenmektedir. İlgili resimli çocuk kitaplarındaki görseller üç görselle sınırlandırılmaktadır. Bu tezde yer alan tüm görseller yalnızca akademik amaçla, bilimsel analiz ve yorumlama çerçevesinde kullanılmaktadır. Görsellerin telif hakları ilgili yazar, illüstratör ve yayınevlerine aittir. Resimli çocuk kitaplarındaki illüstrasyonların, herhangi bir ticari kazanç amacı güdülmeden, Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu Madde 35 iktibas serbestisi kapsamında "adil kullanım" ilkeleri çerçevesinde göstergebilimsel analizi yapılmaktadır. Beşinci bölümde, araştırmanın temel amacı doğrultusunda, 7–9 yaş aralığındaki çocukların görsel metaforları doğru algılayıp algılamadıkları anket yöntemiyle tespit edilmektedir. Uygulanan anket, tez kapsamında analiz edilen ''Zola'nın Fili'' adlı resimli çocuk kitabı temel alınarak hazırlanmıştır.