Azerbaycan'da bağımsızlığa giden süreçte 20 ocak 1990 olayları ve sonuçları
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Marmara Üniversitesi, Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü, Türk Tarihi Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2018
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ZEYNEP AKARSLAN
Danışman: Okan Yeşilot
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Tarihi boyunca çeşitli milletlere ev sahipliği yapan Azerbaycan, hem jeopolitik konumu hem de yeraltı ve yerüstü doğal zenginlikleriyle birçok devletin mücadelesine sahne olmuştur. Türkmençay Antlaşması (1828) ile birlikte Rusya hâkimiyetine giren Azerbaycan'ın Rus işgalinden kesin olarak kurtulması ise uzun yıllar sürmüştür. Bu süreç içerisinde 1918-1920 yılları arasında kısa bir bağımsızlık dönemi yaşayan Azerbaycan, Sovyet orduları tarafından Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliğinin bir parçası hâline getirilmiştir. Gorbaçov'un başlattığı perestroyka ve glasnost politikaları SSCB'ye bağlı diğer cumhuriyetlerde olduğu gibi Azerbaycan ve Ermenistan'da da bağımsızlık hareketlerini hızlandırmıştır. Bu dönemde Dağlık Karabağ probleminden dolayı karşı karşıya gelen Azerbaycan ve Ermenistan arasındaki mücadele SSCB'nin taraflı politikaları ve Ermenilerin saldırgan tavırları sebebiyle silahlı çatışmaya dönüşmüştür. Ermenilerin gerçekleştirdiği saldırgan tutuma karşı sessiz kalmayan Azerbaycan halkının başlattığı mitingler zaman içinde milli bilinci uyandırarak bağımsızlık isteğine dönüşmüştür. SSCB ise Azerbaycan halkının bağımsızlık isteğine çok sert karşılık vermiştir. Tarihe "Kanlı Ocak" olarak geçen olayda, Sovyet Ordusu tanklarla 19 Ocak'ı 20 Ocak'a bağlayan gece Bakü'ye girmiş ve savunmasız halka karşı bir katliam gerçekleştirmiştir. Sivil halka karşı gerçekleştirilen bu katliam Azerbaycan'ın uyanışının ve bağımsızlığını kazanmasının dönüm noktasıdır. Bu çalışmanın amacı, Azerbaycan tarihinde dönüm noktasını teşkil eden ve ülkemizde hakkında az çalışma yapılmış olan 20 Ocak 1990 olaylarını dönemin Azerbaycan kaynaklarına dayanarak incelemektir.