Öğrencilerin akademik başarısını etkileyen faktörlerin yüksek boyutlu seyrek nitel tercih modelleri ve nedensel makine öğrenmesi teknikleri ile analizi

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Marmara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ekonometri Anabilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2023

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: ELANUR TÜRKÜZ

Danışman: Ebru Çağlayan Akay

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Nedensel etkinin sapmasız tahmini noktasında kontrol değişkenlerin doğru seçimi ekonometride önemli bir yere sahiptir. İhmal edilmiş değişkenden kaynaklı bir sapmaya neden olmamak için yüksek boyutlu bir uzaydan hangi kontrol değişkenlerin seçilmesi gerektiğinin bilinmediği çalışmalarda nedensel parametrelerin model seçim aşamasında meydana gelebilecek hatalara karşı robust tahmincilerle tahmin edilmeleri gerekmektedir. Bu tez çalışmasında Türkiye ve Singapur'daki öğrencilerin okula yapmış oldukları devamsızlığın, öğretmenleri tarafından verilen ödev sıklığının ve okul dışında aldıkları özel derslerin akademik başarılarının bir nedeni olup olmadığını araştırmak üzere yüksek boyutlu seyrek nitel tercih modelleri ile nedensel makine öğrenmesi tekniklerine başvurulmuştur. Kontrol değişkenlerin veri odaklı seçiminin önemini ortaya çıkartabilmek için nedensel parametreler önce düşük boyutlu Lojistik regresyon modeline bloklar halinde eklenen kontrol değişkenler ile tahmin edilmiş sonra elde edilen tahminler nedensel makine öğrenmesi teknikleri arasından otomatik model seçim özelliğine sahip DS-LASSO, PO-LASSO ve DML-LASSO tahmincilerinin yüksek boyutlu seyrek nitel tercih modellerinden elde ettikleri sonuçlar ile karşılaştırılmıştır. Kontrol değişken seçiminin önsel bilgiye dayandırıldığı Lojistik regresyon modellerine ait tahminler kendi içinde karşılaştırıldığında klasik tekniklerin model seçimine karşı önemli bir hassasiyet gösterdiği görülmüştür. Nedensel parametreleri yüksek boyutlu seyrek nitel tercih modelleri aracılığı ile tahmin eden DS-LASSO, PO-LASSO ve DML-LASSO tahmincilerine ait sonuçlar ise kendi aralarında tutarlı olup Türkiye ve Singapur'daki öğrencilerin akademik başarılarının her üç faktörden de etkilendiği ancak etki büyüklüklerinin ülkeler arasında farklılaştığına işaret etmektedir.