Hafıza-anıt ilişkisi bağlamında Katledilen Avrupalı Yahudiler Anıtı
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Marmara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Sosyoloji Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2021
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: NAGİHAN KELEŞ
Danışman: Melih Çoban
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Almanya'nın başkenti Berlin'de yer alan, Peter Eisenman tarafından tasarlanan ve 10 Mayıs 2005'te açılan Katledilen Avrupalı Yahudiler Anıtı; Nazi döneminde öldürülen Yahudilerin anısına, Almanları ve gelecek nesilleri uyarmak amacıyla devletin resmi desteğiyle inşa edilmiştir. 1988'de başlayan anıt süreci on yedi yıla yayılan çok sayıda tartışmaya, iki yarışmaya, yarışma sergilerine, açık oturumlara ve tartışmalı bir inşaat sürecine neden olmuştur. Bu çalışmada hem Katledilen Avrupalı Yahudiler Anıtı'nın sürecine ve yol açtığı tartışmalara hem de Katledilen Avrupalı Yahudiler Anıtı'na yol açan sürece ve tartışmalara odaklanılmıştır. Almanya'nın geçmişiyle yüzleşme ve hesaplaşma çabalarının bir sonucu olarak inşa edilen anıta ilişkin bu çalışmada, geçmişle yüzleşme ve hesaplaşma sürecinin açık ve anlaşılır kılınabilmesi amacıyla anıt ve hafıza kavramlarına, ayrıca 1945 sonrası dönemi de içine alan anıt tartışmaları ve anıt sürecine değinilmiştir. Katledilen Avrupalı Yahudiler Anıtı'nın ve anıt sürecinin yol açtığı tartışmaların daha iyi anlaşılabilmesi için anıt, hafıza, mekân, geçmiş gibi kavramların dönüşümü ele alınmış, ortaya çıkan yeni gelişmelerin ve imkânların bireyin/toplumun davranış ve deneyimlerini nasıl dönüştürdüğü gösterilmeye çalışılmıştır. Bu çalışmada hafıza ve anıt kavramları ile Almanya'nın geçmişiyle olan ilişkisi bağlamında Katledilen Avrupalı Yahudiler Anıtı'nın ve anıtı deneyimleme biçimlerinin hatırlama ve unutma süreçleriyle ilişkisi ve bu süreçlere olan etkileri gösterilmeye çalışılmıştır. Anıt ve hafıza kavramları, Almanya'nın Nazi geçmişiyle olan ilişkisi, anıt süreci ve tartışmaları literatür taramasıyla açık kılınmaya çalışılmıştır.