Abdullah Necib el-Ayıntabî'nin er-Risaletü'l-Vaz'iyyesi ve Şerhi(Tahkik Ve İnceleme)

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Marmara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Temel İslam Bilimleri Anabilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2019

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: FATMA MİRAÇ TEKELİ

Danışman: Yılmaz Özdemir

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Lafız- anlam ilişkisini ve lafzın anlama delalet keyfiyetiyle ilgilenen Vaz' ilmi, farklı bilim dalları tarafından ortaya konan lafız çeşitlerini kısımlandırmayı ve bilhassa lafzın hakiki ve mecazi anlamını tespit etmeyi gaye edinmektedir. Tarihsel bağlamda ele alındığında, Adüdiddin el-İci'nin (ö.756/1355) er-Risaletü'l-Vaz'iyye'si ile başlatılabilecek Vaz' Literatürü, bu eser üzerine yapılan tüm çalışma ve ele alınan meseleler, daha sonraki dilcileri de etkilemiştir. Bu alanda birçok dil düşünürü tarafından muhtelif çalışmalar yapılmıştır. Bunlar arasında Abdullah Necip el-Ayıntabi'nin şerhiyle birlikte ele alınan er-Risaletü'l Vaz'iyye adlı eseri, Vaz' ilmini gerek sistematik gerek kendisinden önceki çalışmaları kıyaslayıp doğru gördüğü yönleriyle ele alarak bilimleştirme sürecinde büyük katkısıyla öne çıkmaktadır. Ancak konunun araştırılması ve yazımında karşılaşılan birtakım zorluklar olmuştur. Önecelikle müellifin hayatına dair ayrıntılı bilgiye yer veren bir kaynak bulunmamasından dolayı ulaşılan bilgiler ölçüsünde müellifin ilmî kişiliği ve eserleri ile ilgili bilgilere değinilmiştir. Ayrıca eserin, müellife ait asıl nüshasının bulunmamasından dolayı üç ayrı müstensih tarafından yazılan nüshalar tercih yöntemi kapsamında ele alınmıştır. İlk olarak hem risale hem de şerhinin müellifi olan Abdullah Necip Efendi'nin hayatı ve Vaz' ilmine dair yazdığı eser tanıtılarak Vaz' ilmi alanında müelliften önce ve sonrasında yapılan çalışmalar değerlendirilmiştir. En son kısımda da tahkik metni Arapça olarak düzenlenip sunulmuştur. Bu çalışma, vaz' ilmine dair çeşitli kütüphanelerde yazma eserler olarak yerini alan ve içinde şerhi de mündemiç olan "er-Risaletü'l-Vaz'iyye" ve şerhinin, tahkik kurallarına uygun bir şekilde hazırlanarak ilim dünyasına, vaz' ilmine dair temel metinlerin neşir ve incelenmesi kapsamında bu alandaki çalışmalara katkı sağlamayı hedeflemektedir.