Matematik öğretmenlerinin problem çözme sürecinde ortaya çıkan üstbilişsel becerileri ve bu beceriler hakkındaki farkındalıkları
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Marmara Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Matematik Ve Fen Bilimleri Eğitimi Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ZEHRA BETÜL GÜLEÇ
Danışman: Hatice Akkoç
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışmada matematik öğretmenlerinin problem çözme esnasında ortaya çıkan üstbiliş becerilerinin özellikleri ve bu becerileri ne kadar bilinçli olarak kullandıklarını ortaya çıkartmak için problem çözme sürecinin derinlemesine incelenmesi hedeflenmiştir. Bu sebeple bu araştırmada nitel araştırma desenlerinden durum çalışması tasarlanmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu Türkiye'nin farklı kurumlarında görev yapmakta olan iki ortaöğretim matematik öğretmeni ve iki ilköğretim matematik öğretmeni oluşturmaktadır. Katılımcılarla çevrimiçi olarak görüşülmüştür. Veriler klinik mülakatlar, yarı yapılandırılmış mülakatlar, ekran ve ses kayıtları yardımıyla toplanmıştır. Katılımcılara bir matematik problemi verilerek problemi sesli bir şekilde çözmeleri istenmiştir. Problem çözüm süreci ekran kaydıyla kayıt altına alınmıştır. Ardından her birinde farklı bir üstbilişsel becerinin yazılı olduğu üstbiliş hareket kartları verilerek üstbiliş becerilerini ortaya çıkış sırasına göre sıralamaları sağlanmıştır. Öğretmenlerin problem çözüm sürecini doğru olarak hatırlamaları için video kayıtları izletilmiştir. Ardından sesli düşünme sürecinden elde edilen veriler yazıya dökülmüştür. Daha sonra yazıya dökülen veriler Wilson (2001) tarafından belirlenen üstbilişin üç alt boyutu olan farkındalık, değerlendirme ve düzenleme temalarına göre içerik analizi ile kodlanmıştır. Ardından öğretmenlerin hareket kartlarında sıraladıkları üstbiliş becerileri ile sesli problem çözme sürecinde ortaya çıkan üstbiliş becerileri kıyaslanarak matematik öğretmenlerinin bu becerilerin ne kadarını bilinçli ne kadarını otomatik olarak kullandıkları incelenmiştir. Elde edilen bulgular incelendiğinde matematik öğretmenlerinin en çok kullandıkları beceri değerlendirme iken en az kullandıklarını becerinin düzenleme olduğu görülmüştür. Ayrıca problem çözümünde en çok zorluk yaşayan öğretmenlerin en fazla üstbiliş becerisi kullanan öğretmenler olduğu görülmüştür. Son olarak öğretmenlerin başta değerlendirme olmak üzere birçok üstbiliş becerisini otomatik olarak kullandıkları görülmüş ve üstbiliş becerilerini daha bilinçli olarak kullanan öğretmenlerin problem çözümünde daha başarılı oldukları tespit edilmiştir. Elde edilen sonuçlara bakıldığında öğretmen eğitiminde üstbiliş odaklı eğitimlerin verilmesinin ve öğretmen adaylarının bu becerilerini bilinçli bir şekilde kullanması için teşvik edilmesinin gerekli olduğu görülmüştür.