İdari yargıda hakimin takdir yetkisi

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Marmara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, HUKUK ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2011

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: Hulusi Alphan Diçkol

Danışman: TURAN YILDIRIM

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

İdarenin serbest hareket edebilme, karar alabilme yetkisi olarak da tanımlanabilen idari takdir, idareye dilediği gibi keyfi şekilde değil, işin gereğini takdir etme suretiyle hareket etme serbestisi vermektedir.Hâkimin takdir yetkisi ile idarenin takdir yetkisinden her ikisi de gerek açık olarak ve gerekse dolaylı olarak kanunun açıkça izin verdiği hallerde kullanılabilir ve yetkilerin kullanılması soyut ve sebepsiz olmayıp belli bir gerekçeye dayanmalıdır.İdarenin takdir yetkisi yargı denetimine tabi olduğu gibi, hukuka uygun kullanılıp kullanılmadığının tespit edilmesi açısından hâkimin takdir yetkisi de bir üst mahkeme tarafından denetlenmektedir.İdari yargı denetiminde hâkime kanıtların araştırılmasında ve davanın yürütülmesinde (re'sen) kendiliğinden hareket etme ve araştırma yetkisi tanınmıştır.İdari yargı hâkimi, önüne gelen davada hem dava konusu idari tasarrufun ölçülülük ilkesine uygun olup olmadığını incelemeli ve hem de kendisi takdir yetkisini ölçülülük ilkesine uygun kullanmalıdır.İdare yargılamasında kural olarak delil serbestisi esası da benimsenmektedir.İdari yargılama sisteminde hâkimi, çeşitli ispat araçlarına başvurulabilecek ve bu araçların içeriği ile sonuca etkisini serbestçe takdir ve tayin edebilecektir.Hâkim hükme ilişkin takdirî gücünü, yazılı hukukun hüküm ve emirlerine uygun olarak kullanmak zorundadır. Ancak kendisine kanunla takdir yetkisi tanınan yerlerde bu yetkisiyle hükmedebilir. Hâkimin takdir yetkisini sınırlayan hususlardan birisi de, onun, mevcut hukukî kuralların, kanunların sınırlarını aşamamasıdır.Hâkim, takdir yetkisine dayanarak hareket ettiği alanlarda da, ?hakkaniyet?i gözönünde bulundurmak ve onun gerçekleşmesine çalışmakla yükümlüdür.İdari yargı yetkisi, idari eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunun denetimi ile sınırlıdır. İdari mahkemeler; yerindelik denetimi yapamazlar, yürütme görevinin kanunlarda gösterilen şekil ve esaslara uygun olarak yerine getirilmesini kısıtlayacak, idari eylem ve işlem niteliğinde veya idarenin takdir yetkisini kaldıracak biçimde yargı kararı veremezler.