Türkiye'de Fotoğraf Eleştirisi
Tezin Türü: Sanatta Yeterlik
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Marmara Üniversitesi, Güzel Sanatlar Fakültesi, Fotoğraf Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Ersin Berk
Danışman: Bülent Ümit Erutku
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışmanın temel amacı Türkiye'de ağırlıklı olarak pratik yönüne odaklanılan fotoğrafın teorik yanına eleştirel bir katkı sunmaktır. Eleştirinin yıkmaktan ziyade bir inşa etme biçimi olarak referans alındığı çalışmada üç ana başlık bulunmaktadır. Eleştirinin felsefi, edebî, toplumsal ve sanatsal yönlerini tartışan ilk bölüm Alman filozof Immanuel Kant'ın üç eleştirisinden (Saf Aklın Eleştirisi, Pratik Aklın Eleştirisi, Yargı Gücünün Eleştirisi) hareketle başlatılmıştır. Bu felsefi girişin gerekçesi, Kant'ın eleştirel metinlerinin Batı'nın yalnızca edebiyat, felsefe ve sanat eleştirisi literatürünü genişletirken değil fotoğraf eleştirisi türlerini şekillendirirken de etkin olmasıyla temellendirilebilir. Modernizmden postmodernizme fotoğrafın değişen formlarına dikkat çekilen ikinci bölümde ise fotoğraf eleştirisinin bu dönüşümden nasıl etkilendiğine değinilerek fotoğraf eleştirisinde bilgi, bağlam ve yorumun bütünlüklü ilişkisinin altı çizilmiştir. Fotoğraf eleştirisinin yalnızca kişisel izlenimler ve duygular aracılığıyla yapıldığında eksik kalacağı argümanını savunan çalışmanın üçüncü ve son bölümünde ise özgün bir fotoğraf eleştirisi seçkisi sunulmuştur. Sadece Türkiyeli fotoğrafçıların Türkiye'de ürettiği fotoğraf projelerinden seçilen örneklem, çalışmanın kavramsal çerçevesinde yer verilen yöntemler aracılığıyla eleştirilmiştir. Psikanaliz, göstergebilim, Marksizm gibi kuramların kullanıldığı eleştirilerde aynı zamanda betimleme, yorumlama, yargılama, karşılaştırma ve metinlerarasılık gibi metodlardan da yararlanılmıştır. Türkiye literatüründe fotoğraf eleştirisi kapsamında yazılmış ilk sanatta yeterlik tezi olan çalışmanın gelecekte fotoğraf ve eleştiri kapsamında tasarlanacak akademik yayınlara mütevazı bir katkı yapması hedeflenmektedir.