Üniversite eğitimi alan işitme engellilerin eğitim hayatında yaşadıkları sorunların incelenmesi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Marmara Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Kulak-Burun-Boğaz Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2021
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: HÜLYA GÖÇMENLER
Danışman: Ayşe Ayça Çiprut
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Bu çalışmada üniversiteye devam eden ya da üniversiteden mezun olmuş işitme engelli kişilerin üniversite eğitimi boyunca akademik başarılarını etkileyen faktörler ve yaşadıkları sorunların derinlemesine incelenmesi amaçlanmaktadır. Gereç ve yöntem: Bu amaç doğrultusunda 18-30 yaş arası koklear implant kullanan, herhangi bir lisans ya da ön lisans eğitimi almakta olan ya da almış ve ek fizyolojik/psikolojik problemi olmayan, sözel iletişim yeteneği gelişmiş işitme engelli katılımcılara niteliksel ve niceliksel ölçümlerin birlikte kullanıldığı karma yöntem deseni yapılmıştır. Niteliksel ölçüm kapsamında, 20 katılımcıya, eğitim hayatı boyunca akademik başarılarını etkileyen demografik ve niteliksel sorular sorulmuştur. Bunun yanı sıra işitme engellilerin akademik başarılarını etkileyeceği düşünülen ve günlük hayatta işitme engelliler için en önemli sorunlardan olan gürültüde konuşmayı anlama becerileri ise davranışsal ölçümlerden Türkçe Matriks Testi ve elektrofizyolojik ölçümlerden işitsel kortikal potansiyeller ile objektif olarak değerlendirilmiştir. Bulgular: Çalışmadan elde edilen niceliksel bulgularda, katılımcıların sessiz ve gürültülü koşulda N1, P2 ve P3 latansları arasındaki fark istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur (sırasıyla p=0,000; 0,000; 0,043). Ayrıca katılımcılardan gürültülü koşulda elde edilen P2, P3 ve TURMatrix testleri arasındaki ilişkiler istatistiksel olarak anlamlı olmadığı tespit edilmiştir (sırasıyla p=0,775; 0,225). Katılımcılarla yapılan derinlemesine görüşmelerden ise 4 ana tema ve bunlara ait 2 alt tema belirlenmiştir. Çalışmanın ana temaları: i. Katılımcıların sosyal ilişkileri, ii. Dersi anlamakla ilgili yaşadıkları sorunları, iii. Psikolojik durumları ve iv. Önerileri. Katılımcıların üniversite dönemindeki sosyal ilişkilerinin alt temalarını arkadaşlarıyla ve öğretmenleriyle ilişkileri, katılımcıların dersi anlamakla ilgili alt temalarını ise gürültü/kalabalık etkisi ve yardımcı cihaz etkisi olarak belirlenmiştir. Sonuç: Çalışma kapsamında işitme engelli öğrencilerin akademik eğitim süreçlerini etkileyen önemli sorunlar tespit edilmiştir. Bu sorunların başında öğrencilerin gürültüde konuşmayı anlama problemi gelmektedir. Özellikle öğrencilerin konuşmayı ayırt etme becerileri gürültülü ortamda düşmektedir. Bu problem nitel verilerle de desteklenmiştir. Öğrencilerin yaşadıkları sorunlar ders başarısını ve motivasyonunu büyük ölçüde olumsuz şekilde etkilemektedir. Öte yandan öğrenciler işitme engellerinden dolayı dışlanmış hissetmekte ve bu durum psikolojik açıdan öğrencileri olumsuz etkilemektedir. Anahtar Kelimeler: Üniversite eğitimi, işitme engeli, nitel çalışma, konuşmayı anlama