Formation à l’apprentissage collaboratif et co-élaboratif des futurs enseignants de FLE à l’Université de Marmara
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Marmara Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Yabancı Diller Eğitimi Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Fransızca
Öğrenci: Aline SARIYILDIZ
Danışman: Yaprak Türkan Yücelsin Taş
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Yabancı dil öğretimi alanında yaşanan sürekli gelişmeler, günümüzde daha etkileşimli, motive edici ve bağlamsal öğrenme gereksinimlerine yanıt verebilmek amacıyla pedagojik yaklaşımların çeşitlenmesini gerekli kılmaktadır. Bu bağlamda, özellikle tasarım odaklı düşünme yaklaşımından esinlenen işbirlikli ve ortak yapılandırmaya dayalı öğrenme uygulamaları, hem genel ve çapraz becerilerin geliştirilmesi hem de yabancı dil sınıflarında öğrenci katılımının artırılması açısından dikkat çekici pedagojik yaklaşımlar olarak öne çıkmaktadır. Bu araştırmanın iki temel amacı bulunmaktadır. İlk olarak, Fransızca öğretmen adaylarının işbirlikli ve ortak yapılandırmaya dayalı öğrenme yaklaşımları konusunda farkındalık kazanmalarını sağlamak ve bu uygulamaları gelecekteki mesleki yaşamlarında Fransızca derslerine aktarabilmelerine katkıda bulunmaktır. İkinci olarak ise işbirlikli ve ortak yapılandırmaya dayalı öğrenme uygulamalarının öğretmen adaylarının öğrenme süreçlerine ve mesleki gelişimlerine yönelik bağlılıkları üzerindeki etkisini belirlemektir. Bu doğrultuda, araştırma şu temel soruya yanıt aramaktadır: İşbirlikli ve ortak yapılandırmaya dayalı öğrenme, Türkiye'deki Fransızca öğretmen adaylarının pedagojik uygulamaları ile kendi öğrenme süreçlerine yönelik bağlılıkları üzerinde ne ölçüde etkili olmaktadır? Araştırmada, ön araştırma anketleri, öğrenme günlükleri, sınıf gözlemleri ve yarı yapılandırılmış görüşmeler aracılığıyla veri toplanmasına olanak sağlayan nitel fenomenolojik araştırma yöntemi kullanılmıştır. Veriler, 2024–2025 akademik yılı güz döneminde, 1 Kasım–20 Aralık 2024 tarihleri arasında, Marmara Üniversitesi Atatürk Eğitim Fakültesi Yabancı Diller Eğitimi Bölümü Fransız Dili Eğitimi Anabilim Dalında yürütülen Özel Amaçlı Fransızca dersi kapsamında toplanmıştır. Ön araştırma anketi ders öncesinde uygulanmış; öğrenme günlükleri ve sınıf gözlemleri ders sürecinde gerçekleştirilmiş; yarı yapılandırılmış görüşmeler ise ders sonunda yapılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu, Özel Amaçlı Fransızca dersine kayıtlı 22 Fransızca öğretmen adayı oluşturmaktadır. Toplanan veriler, analiz sürecinin güvenilirliğini artırmak amacıyla Maxqda nitel veri analiz yazılımı kullanılarak incelenmiştir. Yarı yapılandırılmış görüşmeler öncelikle yazılı metne dönüştürülmüş, ardından ön araştırma anketleri ve öğrenme günlüklerinden elde edilen verilerle birlikte analiz edilmiştir. Araştırma bulguları, işbirlikli ve ortak yapılandırmaya dayalı öğrenmenin katılımcıların bilgi, beceri ve öğrenmeyi öğrenme gibi genel yeterliliklerinin gelişimine olumlu katkı sağladığını göstermektedir. Bu öğrenme yaklaşımı, öğrencilerin akranlarıyla etkileşim kurmalarına, bilgi paylaşımında bulunmalarına ve karşılıklı destek sağlamalarına olanak tanımaktadır. Katılımcılar özellikle sözcük bilgilerini paylaşmakta ve birbirlerinin öğrenmelerine katkıda bulunmaktadır. Ayrıca öğrenme stratejilerini akranlarıyla paylaşmaları sayesinde öğrenme becerilerini geliştirmekte; sözcük dağarcıklarını zenginleştirmek, birbirlerinden öğrenmek ve bilgiye ulaşmak amacıyla yeni stratejiler keşfetmektedirler. Bunun yanı sıra, birlikte çalışma, etkin dinleme ve farklı görüşlere saygı gösterme gibi sosyal ve davranışsal becerilerde de gelişim göstermektedirler. Katılımcılar, ortak öğrenme etkinlikleri kapsamında etkileşim ve arabuluculuk becerilerini daha yoğun biçimde kullandıklarını ifade etmişlerdir. Nitekim 5N1K sorgulama tekniği, döner masa uygulamaları, persona oluşturma çalışmaları, Bono'nun Altı Düşünme Şapkası tekniği ve zihin haritaları gibi etkinlikler; öğrencilerin fikirlerini paylaşmalarını, görüşlerini tartışıp savunmalarını ve verilen görevleri yerine getirmek amacıyla birbirlerine destek olmalarını gerektirmektedir. Bulgular ayrıca işbirlikli ve ortak yapılandırmaya dayalı öğrenmenin eleştirel düşünme, kültürlerarası farkındalık ve yaratıcılık gibi çapraz becerilerin kullanımını da desteklediğini ortaya koymaktadır. Katılımcılar, geleneksel öğretim yöntemleriyle karşılaştırıldığında en fazla gelişim gösterdikleri becerinin eleştirel düşünme olduğunu belirtmişlerdir. Araştırma sonuçları, bu öğrenme yaklaşımının derslere katılım, öğrenme motivasyonu ve yabancı dil kaygısı üzerinde de olumlu etkiler yarattığını göstermektedir. Katılımcılar, görüş ve fikirlerini paylaşabilmek ve görevlerini başarıyla yerine getirebilmek amacıyla derslere katılma konusunda daha istekli olduklarını ve sınıf içi etkinliklerde daha aktif rol aldıklarını ifade etmişlerdir. Ayrıca dört ila altı kişilik gruplar hâlinde çalışmanın, yabancı dilde kendilerini ifade etme ve fikirlerini paylaşma konusunda daha rahat hissetmelerini sağladığını, bunun da yabancı dil kaygısını azalttığını belirtmişlerdir. Elde edilen bulgular doğrultusunda, işbirlikli ve ortak yapılandırmaya dayalı öğrenmenin Fransızca öğretmen adaylarının pedagojik uygulamalarını olumlu yönde etkilediği sonucuna ulaşılmıştır. Bu öğrenme yaklaşımı, öğretmen adaylarına sınıf içinde kullanabilecekleri yeni öğretim uygulamaları ve yöntemleri sunmaktadır. Öğretmen adayları, hizmet öncesi eğitim süreçlerinde edindikleri kuramsal bilgilerin yanı sıra çeşitli işbirlikli öğrenme tekniklerini uygulamalı olarak deneyimleme fırsatı bulmuş ve bu sayede söz konusu yaklaşımları gelecekteki Fransızca derslerinde uygulayabileceklerine yönelik yeterlik algıları geliştirmişlerdir. Ayrıca öğretmen adayları, Özel Amaçlı Fransızca dersi kapsamında işbirlikli öğrenme etkinliklerine doğrudan katılarak eleştirel düşünme, yaratıcılık, sosyal beceriler ve öğrenmeyi öğrenme gibi çapraz becerilerini geliştirmişlerdir. Geliştirdikleri bu becerileri yalnızca kendi öğretim materyallerini tasarlarken değil, aynı zamanda kişisel, mesleki, eğitsel ve toplumsal yaşamın farklı alanlarında da kullanabilecekleri değerlendirilmektedir. Sonuç olarak, işbirlikli ve ortak yapılandırmaya dayalı öğrenme yaklaşımı, öğrenmeyi kolaylaştıran ve öğrencilerin aktif katılımını destekleyen etkili bir pedagojik uygulama olarak öne çıkmaktadır. Bununla birlikte, Fransızca öğretmen adaylarının üniversite eğitimlerinde bu yaklaşımın hâlen ağırlıklı olarak kuramsal düzeyde ele alındığı ve uygulama boyutunun yeterince geliştirilmediği görülmektedir. Bu nedenle, öğretmen yetiştirme programlarında işbirlikli ve ortak yapılandırmaya dayalı öğrenme uygulamalarına daha fazla yer verilmesi önerilmektedir.