Yakınları ölen yetişkin zihin engelli bireylerin ölüm kavramına yönelik deneyimlerine ilişkin görüşleri
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Marmara Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Özel Eğitim Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: AYŞENUR CANDEĞER
Danışman: Oktay Sarı
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu araştırmanın amacı yetişkinlik döneminde olan zihin engelli bireylerin birinci derecede bir yakınını kaybettiğinde ölüm kavramını algılama biçimleri, yas süreci deneyimleri ve yaşanan kayıptan sonra hayatı nasıl anlamlandırdığına dair görüşlerini incelemektir. Bu amaç doğrultusunda araştırma için 1.Zihin engelli bireyler ölüm kavramını anlıyor mu? 2.Zihin engelli bireyler ölüm kavramının alt bileşenlerinden hangilerini anlayabiliyorlar? 3.Zihin engelli bireylerin ölüm deneyiminden sonra yaşadıkları duygular nedir? 4.Zihin engelli bireyler yas tutuyor mu? 5.Zihin engelli bireylerin yas tepkileri nelerdir? soruları belirlenmiştir. Araştırmaya katılan bireyler 21-65 yaş aralığında olan yetişkin zihin engelli bireylerden oluşmaktadır. Katılımcılar ölçüt örnekleme ile belirlenmiştir ve araştırmaya katılan bireylere kartopu örnekleme yoluyla ulaşılmıştır. Bu çalışmada 10 katılımcı ile çalışılmıştır. Bu çalışmada fenomonolojik (olgubilim) deseni kullanılmıştır. Araştırmada veriler yarı yapılandırılmış görüşmeler yapılarak toplanmıştır. Çalışmadan elde edilen veriler betimsel analiz kullanılarak analiz edilmiştir. Elde edilen veriler 5 temada toplanmıştır. Bu temalar ölüm deneyiminden sonra bireyin kendi yaşadıkları, ölüm haberi, ölüm kavramı ve ölüm kelimesinin hissettirdikleri, cenaze ve mezarlık ritüelleridir. Katılımcılardan bir tanesini ölümün alt bileşenlerinin hepsini anladığını gösteren ifadeler kullanmıştır. Yedi katılımcı ölümün kaçınılmazlığı ve evrenselliğini anladığını bildiren ifadeler kullanmışlardır. Altı katılımcı ölümün nedenleri ve ölümün geri dönülmezliğini anladığını bildiren ifadeler kullanmışlardır. Dört katılımcı sonlanma bileşenini anladığını bildiren ifadeler kullanmışlardır. Katılımcılar ölüm kelimesini duyunca üzüntü, korku, özlem, hiçbir şey hissetmeme, alışma, kendini iyi hissetmeme, erken ölmenin iyi olmadığı duygularını yaşadıklarını gösteren ifadeler kullanmışlardır. Katılımcılar ölüm haberinin kısa cümlelerle verildiğini bildirmişlerdir. Ölüm haberini alınca üzülme/ağlama durumu, kimsesiz kaldığını hissetme, ağlamamak için kendini tutma tepkileri verdiklerini belirten ifadeler kullanmışlardır. Katılımcılardan iki tanesi mezarlık ziyareti yapmadığını dile getirmişlerdir. Sekiz katılımcı mezarlık ziyareti yaptığını ve dua etme tespih çekme, çiçek dikme, mezar sulama gibi dini ritüelleri yaptıklarını ifade etmişlerdir. Katılımcıların hepsi cenazeye katıldığını ifade etmiştir. Ölüm deneyiminden sonraki süreçte yalnız kalma düşüncesi, psikolojik destek alma, ilaç kullanmaya başlama, ev değişimi yaşama, iştahta azalma, uyku düzeninin bozulması, iştahta değişim olmaması, güvende olmayacağını düşünme, mezarlıktan korkma, intihar etme düşüncesi, ölenle ilgili hayaller kurma ve rüyada görme, kişinin yaptıklarını yaparak yokluğunu hissetmeme, insanların sevecen davranmasını bekleme, hayatında değişim olmaması, insanlara yük olduklarını düşünme, daha çok sinirlenme yaşadıklarını belirten ifadeler kullanmışlardır.