MARDİN'DE ŞİFACILIK: DOĞURAMAYAN KADINLIK VE "KUSUR" ANLATILARI
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Marmara Üniversitesi, Orta Doğu ve İslam Ülkeleri Araştırmaları Enstitüsü, Ortadoğu Sosyolojisi ve Antropolojisi Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: NESLİHAN AKBULUT
Danışman: Fatma Odabaşı
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışma, Mardin'de doğurganlık konusunda yaşadıkları çeşitli sağlık sorunları nedeniyle çocuk sahibi olamayan kadınların, başvurdukları geleneksel şifacılık pratikleri üzerine gerçekleştirilen etnografik bir alan araştırmasıdır. Doğurganlıkları sekteye uğrayan infertil (kısır) kadınların hayat hikayelerini konu alan çalışma, infertilite sorunu yaşayan kadınlarla yüz yüze görüşmelere ve kadınların şifa uygulamalarında hazır bulunarak gerçekleştirilen gözleme dayanmaktadır. Kadınların infertilite sorunu ile mücadele ederken başvurdukları geleneksel iyileşme yöntemleri araştırmanın odak noktasıdır. Yerel şifacılık pratikleri olarak nitelenebilecek bu yöntemler, araştırma kapsamında birer geçiş ritüeli olarak ele alınmıştır. Kadınlığın doğurganlık üzerinden tanımlandığı ve infertilitenin bir kadın sorunu olarak görüldüğü yerel geleneksel üreme algısı ile paralel bir şekilde, şifacılık pratiklerinin de merkezinde kadın bedeni yer almaktadır. Bu nedenle çalışma sosyal teoride beden tartışmaları, yerel toplumsal cinsiyet algısı ve annelik algısı üzerine kuramsal değerlendirmeler içermektedir. Doğurganlık sorunu yaşayan kadınların kendi bedenlerine yönelttikleri "kusurluluk" algısı, üremeye dair geleneksel inanışlarla da desteklenerek araştırma kapsamında gerçekleştirilen görüşmeleri birer "kusur" anlatısına dönüştürmüştür. Kadınlığın doğurganlık üzerinden tanımlandığı yerel toplumsal cinsiyet algısı ise doğuramayan bir kadınlık deneyimini dışlamaktadır. Bu çalışma, Mardin'de infertilite teşhisi almış kadınların bu sorunu daha derin bir şekilde deneyimlemelerine neden olan "kusur" algısını ve doğuramayan kadınlık nitelemesini şifacılık ekseninde odağına alan yorumsamacı etnografik bir alan araştırmasıdır.