Enfeksiyöz Olmayan Üveit Olgularının Aktif Dönem ve Remisyon Dönemi Maküla Bulgularının Optik Koherens Tomografi ile Tespiti ve Görsel Prognoz Üzerine Etkilerinin Değerlendirilmesi


Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Marmara Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Cerrahi Tıp Bilimleri Bölümü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2026

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: HÜSNÜ CAN YAŞAR

Danışman: Hande Çeliker Ataberk

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Amaç: Bu çalışmanın amacı, enfeksiyöz olmayan üveit tanılı hastalarda aktif ve remisyon dönemlerinde ortaya çıkan maküla bulgularını spectral domain optik koherens tomografi (SD-OKT) ile ayrıntılı biçimde değerlendirmek ve bu bulguların görsel prognoz üzerindeki etkilerini saptamaktır. Maküla ödemi (MÖ), epiretinal membran (ERM) gibi sık görülen bulgulara ek olarak nadir görülen maküla bulgularının da tespiti ve bütün maküla bulgularının görsel prognoz üzerine olası etkilerinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Bu retrospektif çalışmaya, Ocak 2017 – Aralık 2025 tarihleri arasında Marmara Üniversitesi Tıp Fakültesi Göz Hastalıkları Anabilim Dalı Üvea Birimi'nde takip edilen 18 yaş ve üzeri enfeksiyöz olmayan üveit tanılı 197 hastanın 273 gözü dahil edildi. Aktif ve/veya remisyon döneminde SD-OKT'de patolojik maküla bulgusu saptanan hastalar çalışmaya dahil edildi. Tüm hastalar Standardization of Uveitis Nomenclature sınıflamasına göre anatomik ve klinik olarak değerlendirildi. Olgular; kistoid ve difüz MÖ, seröz retina dekolmanı (SRD), ERM, hiperreflektif retinal odaklar (HRO), iç retinal katman düzensizliği (İRKD) ve fotoreseptör tabaka bütünlüğü açısından analiz edildi. Retina alt alan kalınlık ölçümleri Early Treatment Diabetic Retinopathy Study (ETDRS) ızgarası kullanılarak yapıldı. En iyi düzeltilmiş görme keskinliği (EİDGK) logarithm of the minimum angle of resolution (logMAR) cinsinden kaydedildi. Aktif ve remisyon dönemde EİDGK ile ilişkili olan bulgular kesitsel olarak değerlendirildi. Maküla ödemi olan gözlerde görülen diğer bulguların remisyon döneminde görme kazanımı üzerindeki etkileri, aktif dönem maküla bulgularının remisyon dönemi EİDGK üzerine etkileri, aktif dönem ve remisyon dönem arasında retina alt alan kalınlıkları ve retina katman kalınlık değerlerinin karşılaştırılması ve EİDGK üzerindeki etkilerinin analizi yapıldı. Bulgular: Çalışmada aktif dönemde MÖ, SRD ve HRO en sık görülen bulgulardı. Aktif dönemde elipsoid zon (EZ) ve eksternal limitan membran tabaka hasarlarının EİDGK üzerinde anlamlı olumsuz etkisi gösterildi (p<0,05). Maküla ödemi olan olgularda aktif dönem sonrası remisyona giren gözlerde İRKD varlığının daha düşük görme kazanımında, HRO varlığının ise daha yüksek görme kazanımında anlamlı etkisi olduğu gösterildi (p<0,05). Remisyon döneminde bütün retina alt alan kalınlık değerlerinde anlamlı incelme görüldü ve dış nazal alt alan dışındaki tüm alt alanların EİDGK ile arasında anlamlı ilişki bulundu. Remisyon döneminde en sık görülen maküla bulguları foveal ERM, dış pleksiform tabakada çekinti ve interdijitasyon zon (İZ) hasarıydı. Remisyon döneminde görülen ELM, EZ, İZ hasarı, retina pigment epitelinde bozulma ve foveal kontürde bozulma bulgularının EİDGK üzerinde olumsuz anlamlı etkisi olduğu görüldü (p<0,05). Aktif dönem bulgularından yalnızca EZ hasarının, remisyon dönemindeki EİDGK üzerinde bağımsız ve anlamlı olumsuz etkisi olduğu gösterildi (p=0,029). Tespit edilen diğer maküla bulgularından olan cotton ball,intraretinal hiperreflektif çizgi ve epiretinal proliferasyonun vitreomaküler arayüz bozuklukları ile bir arada görüldüğü, pitchfork bulgusunun ise koroidal neovaskülarizasyon gelişen punktat iç koridopati/multifokal koroidit olgularında görüldüğü saptandı. Sonuç: Enfeksiyöz olmayan üveit hastalarında SD-OKT ile saptanan patolojik maküla bulguları, özellikle fotoreseptör tabaka bütünlüğünün bozulması, uzun dönem görsel prognozun önemli belirleyicilerinden olduğunu gösterebilecek bulgular saptandı. Aktif dönemdeki inflamatuar bulguların morfolojik özelliklerinin aktif dönem EİDGK üzerine etkilerine ek olarak remisyon dönemindeki sonuç EİDGK üzerinde de anlamlı etkileri olabileceğini düşündük. ANAHTAR KELİMELER: Enfeksiyöz olmayan üveit, epiretinal membran, görsel prognoz, maküla, maküla ödemi, optik koherens tomografi