Kaynaktan eğitime atasözleri ve deyimler Çelebioğlu Abdülhalim Hakkı Atalar Sözü Mecmuası (1.-538. sayfalar)

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Marmara Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Türkçe Ve Sosyal Bilimler Eğitimi Anabilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2018

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: ENSAR ALEMDAR

Danışman: MUSTAFA SİNAN KAÇALİN

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Elimizdeki en eski yazılı Türkçe metinlerden itibaren hemen hemen her eserde az veya çok karşımıza çıkan atasözleriyle ve deyimlerle ilgili özellikle Osmanlı Devleti'nin [1300-1922] son dönemlerinde birçok derleme kaleme alınmıştır. Bu çalışmada, bahse konu derlemelerden biri olan ve Türk Dil Kurumu Kütüphanesine Etüt/104-1 ve Etüt/104-2 numaralarıyla ve Atalar Sözü adıyla kayıtlı bulunan Çelebioğlu Abdülhalim Hakkı'nın iki ciltlik yazma eserinin 1. ila 538. sayfaları ele alınmıştır. Çalışma; Giriş ve Yöntem, Çelebioğlu Abdülhalim Hakkı'ya ve Atalar Sözü Mecmuası'na Dair, Metin, Dizin, Sonuç, Kaynaklar ve Ekler olmak üzere yedi bölümden oluşmaktadır. Yazılması 1898 Ağustos 22'den başlayarak en azından 1920 Kasım 12'ye kadar yirmi yılı aşkın bir süre ile devam etmiş olan Atalar Sözü Mecmuası, Arap harfleri temelli Osmanlı elifbası ile kaleme alınmış bir yazmadır. Eserin asıl metin kısmı; atasözü, deyim, vecize, mısra, beyit, dua ve kargış gibi yapılardan oluşan madde başları, madde başlarında geçen bazı kelimelerin açıklamaları ve madde başlarının geçtiği alıntılardan oluşmaktadır. Bu çalışmada; asıl metni meydana getiren madde başları, açıklamalar ve alıntılar tespit edilerek madde başları ve müellife ait açıklamalar Türkiye Türkçesine aktarılmış; alıntılar ise çeviri yazı ile Latin harfli olarak kaydedilmiştir. Alıntılar kaynak metinlerden tespit edilerek tahkik edilmiş, Türkiye Türkçesinde kullanılmayan kelimelerin anlamları ve kelimelerin yazmada kaydedilmiş farklı imlaları dipnotlarda gösterilmiş, gerekli görülen yerlerde açıklamalar yapılmıştır.