Gümrük müşavirliği mesleğinin tarihsel gelişimi ve Türkiye'deki dış ticaret işlemlerine etkileri
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Marmara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İktisat Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2009
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MUSTAFA ESEN YAĞCI
Danışman: NURDAN ASLAN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışmada 100 yıllık bir geçmişe sahip, gümrük müşavirliği mesleğinin tarihsel süreci, bugüne kadar yürürlüğe giren tüm Gümrük Kanun'larının, gümrük komisyoncuları (müşavirleri) ile ilgili maddeleri karşılaştırılarak, komisyonculuktan müşavirliğe geçiş dönemleri ve süreçleri irdelenmiştir. Araştırmada Osmanlı İmparatorluğu'nun son dönemlerinde yayınlanan gümrük komisyoncularının, gümrüklerde iş takibini çerçeve içine alan ve mesleki bir statüye kavuşmasını sağlayan 1909 tarihli Talimatname'den itibaren, bugüne kadar yürürlüğe giren 1927 tarihli meslek kanunu ile,1949, 1972, 2000 ve 2009 yıllarına ait Gümrük Kanunları karşılaştırılmış, günümüzde mesleğin geldiği nokta ile meslek mensuplarının yetki ve sorumluluklarının altı çizilmiştir. Ayrıca Meslek mensubu olabilme koşulları arasındaki tarihsel süreç içerisindeki değişim ve sınav şekil ve şartlarındaki değişim üzerinde durulmuş,donanımı yüksek düzeydeki meslek grubuna dönüşüm sağlanmıştır. Meslek , 2000'li yıllarda Avrupa Birliği mevzuatına uyumlaştırılan ve halen yürürlükte olan 4458 sayılı gümrük Kanunu ile Gümrük komisyonculuğundan Gümrük Müşavirliğine dönüştürülerek, Türkiye'nin dış ticaretinin yükünü omuzlayan önemli bir meslek grubu oldukları vurgulanmıştır. Halen yürürlükte olan Dış ticaret mevzuatımızın yaklaşık 7.000 sayfalık temel mevzuatı ve 50 ye yakın kurum ve kuruluşun iç mevzuatı , Uluslar arası düzenlemeleri içeren mevzuatlar, Serbest ticaret anlaşmaları ve diğer mevzuatlarla birlikte bir bütün olarak değerlendirildiğinde gümrük müşavirlerinin sorumluluklarının büyüklüğü ortaya çıkmaktadır. Üstlenmiş oldukları hukuki ve mali sorumluluklar itibariyle bir nevi kamu hizmetini de gerçekleştiren Gümrük Müşavirlerinin mesleki örgütlenmelerinin güçlenmesi, hem gümrük müşavirliği hizmetlerinin kalitesini arttıracağı hem de mesleğin niteliğini yükselteceği ortaya konmuştur. Elde edilen veriler sonucunda, gümrük müşavirlerinin meslek birimi olan Türkiye Gümrük Müşavirleri Derneklerinin, mesleğin yüklendiği sorumlulukları ve kanundan gelen yetkileri de göz önünde bulundurularak, dernek statüsü çerçevesinde yetersiz kalacağı düşüncesiyle, meslek grubunun çalışmalarının çok daha etkin hale getirilmesi için ve Türk dış ticaretinin itici gücü olabilmesi amacıyla kamu kuruluşu niteliğinde Oda olarak yapılandırılması gerektiği sonucuna varılmıştır.