Evde bakım hastalarında beslenme durumunun değerlendirilmesi amacıyla metodolojik bir çalışma
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Marmara Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2014
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SEDA ARSLAN ÖZKUL
Danışman: GÜLRU PEMRA CÖBEK ÜNALAN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Giriş ve Amaç: "Evde Bakım Hastalarında Beslenme Durumunun Değerlendirilmesi Amacıyla Metodolojik Bir Çalışma" isimli asistanlık eğitimi bitirme tezi İstanbul Marmara Üniversitesi Pendik Eğitim ve Araştırma Hastanesi Evde Sağlık Birimi' ne kayıtlı hastalarda planlanmış bir araştırmadır. Evde Sağlık Birimi'nden hizmet talep eden hastalar genellikle; 65 yaş üstü, multimorbiditesi olan, fonksiyonel ve entelektüel kapasitesi azalmış, bakımını kendisi sağlayamayan, eve ya da yatağa bağımlı bireylerdir. Bu özelliklerin hepsi geriatrik bir sendrom olarak da tanımlanan malnütrisyon için risk faktörleridir. Bu nedenle malnütrisyon evde bakım hastalarında sık karşılaşılan bir durum olarak ortaya çıkmaktadır. 2002 yılından itibaren yayımlanan tüm Avrupa Klinik Beslenme ve Metabolizma Derneği (European Society of Clinical Nutrition and Metabolism (ESPEN)) kılavuzlarında 65 yaş üzerindeki tüm bireylerin nütrisyonel açıdan rutin olarak taranması önerilmektedir. Bu nedenlerle son dekat içerisinde birçok malnütrisyon tarama aracı geliştirilmiştir. Sık kullanılan tarama araçları içinde evde bakım hastalarında geçerliliği gösterilmiş olanlar bulunmakla birlikte, geliştirilme sürecinde bu hastaların klinik özellikleri ve kendilerine özgü risklerini merkezde tutarak sadece bu populasyon için hazırlanmış bir tarama aracı bulunmamaktadır. Evde bakımda çoğu zaman sadece tek bir hekim/ hemşire/ sağlık teknisyeninin tek başına ve kısıtlı imkanlar dahilinde değerlendirme yapması gerektiği düşünüldüğünde, bu popülasyonda bir sağlık personelinin yardımcı bir araç gerekmeksizin kullanabileceği bir tarama aracının geliştirilmesi alana katkıda bulunacaktır. Bu çalışmanın amacı, ilgili literatür bilgisi ışığında, evde bakım hizmeti alan geriatrik hastaların, sağlık kurumuna ulaştırılmaları gerekmeksizin, evde sağlık hizmeti sunan ekiplerin olanakları dahilinde kolay uygulanabilir, hekim tarafından yapılmasını gerektirmeyen, bakım vericilerin de dahil edilebildiği, ve beslenme durumunu gerçekçi olarak ortaya koyabilen bir soru listesi oluşturarak geçerliliğini sınamak ve sık kullanılan beslenme durumu değerlendirme formlarının evde bakım ortamında birbirleriyle uyumlarını ve tanısal değerliliklerini karşılaştırmaktır. Yöntem: Araştırma İstanbul Marmara Üniversitesi Pendik Eğitim ve Araştırma Hastanesi Evde Sağlık Hizmetleri Birimi' nde yapılmış metodolojik tipte bir araştırmadır. Çalışmaya Evde Sağlık Birimi'ne başvuran ve henüz hekim ziyareti yapılmamış 65 yaş üstü 155 hasta dahil edilmiştir. Her bir katılımcı, yaşlılarda beslenme ve beslenme durumunun saptanması konularında eğitim almış bir hemşire ve ilk değerlendirmenin sonuçlarına "kör" olan araştırma yürütücüsü hekim tarafından değerlendirilmiştir. Çalışmada araştırmacılar tarafından geliştirilen ve geçerliliği araştırılan form; Evde Bakım Hastalarında Beslenme Değerlendirme Formu' (EVBED) dur. Araştırmada ayrıca Mini Nutrisyonel Değerlendirme – Kısa Form (MNA-SF), Subjektif Global Değerlendirme Formu (SGA) ve Evde Bakım Hastalarında Hekim İlk Değerlendirme Formu kullanılmış ve EVBED ile uyumlulukları incelenmiştir. Çalışma sonucu elde edilen bağımlı ve bağımsız değişkenlerin karşılaştırılmasında kategorik değişkenler için ki-kare testi, sürekli değişkenler için t testi kullanılmıştır. Araştırmada kullanılan EVBED formunun geçerliliği, duyarlılık ve özgüllüğü sınanmıştır. Bu değerlendirmeler için gereken altın standart "hekim değerlendirmesi" olarak kabul edilmiştir. Uyumluluk sınaması için kappa katsayısı kullanılmıştır. Verilerin istatistiksel analizinde SPSS 16.0 istatistiksel paket programı ve InStat GraphPad Software, Inc.3.1 kullanılmıştır. Bulgular: Katılımcılarda (yaş ortalaması:79.6±7.8) hekim değerlendirmesi ile tespit edilen malnütrisyon sıklığı %25.8, malnütrisyon riski/hafif malnütrisyon sıklığı %38.1 olarak bulunmuştur. Kullanılan yöntemler ile hekim değerlendirmesi arasındaki uyum değerlendirildiğinde en yüksek kappa değeri hekim değerlendirmesi ve SGA arasında (ĸ:0.816, p=0.0001), ikinci olarak da hekim değerlendirmesi ile EVBED arasında bulunmuştur (ĸ:0.760, p=0.0001). Hekim değerlendirmesi altın standart kabul edildiğinde, EVBED' in duyarlılığı ve özgüllüğü sırasıyla, %84 (%95 GA, 0.76-.91), % 94 (%95 GA 0.85-0.98) olarak saptanmıştır. Sonuç: Çalışmanın sonuçları, EVBED'in evde bakım biriminde yaşlılarda beslenme durumu değerlendirmesinde, duyarlılık ve özgüllüğü yüksek bir araç olduğunu göstermektedir. Anahtar kelimeler: yaşlı, beslenme değerlendirmesi, malnütrisyon, evde bakım