Kerkük Türkmen masalları üzerinde kaos ve kozmos odaklı bir inceleme
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Marmara Üniversitesi, Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü, Türk Dili ve Edebiyatı Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: BÜŞRA GÜLER
Danışman: Sebahat Deniz
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:İnsan nesneler dünyası olan yaşama gözlerini açtığından beri olayları, kişileri ve mekânları anlamlandırma çabası içine girmiştir. Ayrıca insan, her şeye anlam yükleme isteğiyle mit, destan, masal gibi pek çok edebi türün gelişimini de sağlamıştır. Başlarda mitik düşünceyle nesnelere ve olaylara anlam yüklenirken zamanla değişen süreçte mitik düşünce fantastik ögelere dayalı kutsallığı olmayan anlatılara yani masallara dönüşmüştür. Kutsal dışı sayılsa da masallar da tıpkı mitler gibi ortak bir bilinç sonucu doğmuş, masalların oluşumunda da içeriğinde de insanın doğasının çatışmacı yapısı etkili olmuştur. Bu çatışmaları düşünsel, inançsal ve kültürel pek çok farklı açıdan en iyi tanımlayan kavramlar arasında kaos ve kozmos vardır. Türk düşünce sisteminin ilk örneklerini oluşturan Türk mitleri bu kavramlar için en belirgin örnekler arasındadır. Sadece Türk düşüncesinde değil başka pek çok milletin düşünce sisteminde, mitlerinde hayat kaostan doğar ve kozmosa doğru bir dönüşüm yaşar. Yani kaos ve kozmos birbirlerini tamamlayan iki unsurdur. Bu nedenle ayrılamaz bir bütündür. İnsanın hayat boyu yaşadığı çatışmaları, karşıtlıkları ve zıtlıkları bu iki kavram üzerinden açıklamak mümkündür. Bu tez, özellikle Kerkük toplumunun bilinçdışı düşüncelerine, hayata bakış açılarına ışık tutarak Kerkük toplumunun bulunduğu coğrafi, tarihi, sosyokültürel yapısını bir bütün olarak ele almıştır. Çalışma, Kerkük halkının masallarındaki kaos ve kozmos algısının ne olduğu ve bu algıları etkileyen olay ve olguların hangileri olduğu üzerinde ayrıntılı bir şekilde durmuştur. Son olarak tez, masalların taşıdığı kolektif bilinçten yararlanarak kaos ve kozmos bağlamında metinlere farklı açıdan yaklaşarak toplum hakkında kültürel nedenleri ve sonuçlarını ele almıştır. Çalışmada belirlenen masallar karşılaştırma ve yorumlama yöntemleri kullanılarak halk bilimsel temelde incelenmiştir.