Yeni orta sınıf ve kültürel sermaye ekseninde mekânın dönüşümü: Kadıköy tarihi çarşı ve moda örnekleri


Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Marmara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yerel Yönetimler Anabilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2020

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: CANSU KİREMİTÇİ GÜLER

Danışman: Osman Savaşkan

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Dünya genelindeki küreselleşme dalgaları ve neoliberal ekonomi politikaları kentsel alanlarda ekonomik, sosyal ve kültürel açıdan birçok farklılık yaratmıştır. Hizmet sektörü ekseninde dönüşen kentlerde yeni orta sınıf ve bu sınıfın kentlerdeki konumu önemli bir yere sahip olmuştur. Bu tez çalışmasında, yeni orta sınıf ve kültürel sermaye ekseninde Kadıköy Tarihi Çarşı ve Moda'nın dönüşümünü tartışılmıştır. 2013 yılında yaşanan Taksim Gezi Parkı Olayları ve ulaşım ağlarının artması ile birlikte Kadıköy-Moda hattı yoğun bir nüfus akışına sebep olmuştur. Bu çerçevede Kadıköy, ekonomik, sosyal ve kültürel açıdan mekânsal dönüşüme uğramıştır. Bu mekânsal dönüşümün ana taşıyıcı aktörleri ise yeni orta sınıf mensupları olmuştur. Bu dönüşümün ana ekseni ise yeni orta sınıfın sahip oldukları kültürel sermayeyi ekonomik sermayeye dönüştürme kapasiteleri ve gündelik yaşamdaki pratik ve eğilimleridir. Tüketim kültürünün önemli ölçüde arttığı küresel şehirlerde yeni orta sınıf, yaşam tarzları ve tüketim pratikleri nedeniyle hem bölgeleri dönüştürmekte hem de aynı zamanda kendilerine bir alan oluşturmaktadır. Kendi habituslarını yaratarak alanları oluşturan bu sınıf konumuna sahip bireyler, tüketim tarzları ile geleneksel orta sınıftan ayrılırlar. Bu ayrılma diğer toplumsal sınıflardan bir ayrışmaya sebep olurken, toplumsal eşitsizlik biçimlerini de yeniden üretir. Diğer yandan kentsel alanlarda yeni orta sınıfa hizmet eden ticari işletmeler, bu sınıfı mekânlara çekmek için algı ve statü sağlayan tüketim biçimleri, sosyal medya kullanımları vb. çeşitli stratejiler kullanırlar. Bu bağlamda yeni orta sınıf için mekân algısı, kimlik oluşturma ve medya araçları önemli yer tutar. Haritalandırma tekniklerine, gerek yerleşik esnaf gerek yeni girişimcilerle yapılan derinlemesine mülakatlara ve katılımcı gözleme dayanarak hazırlanan bu çalışmada, bölgede yaşanan bu mekânsal dönüşümler incelenirken aynı zaman da dönüşümün eski Kadıköylüler nezdinde getirdiği sonuçları da tartışılmıştır.