Induction of haploid plants in sunflower (Helianthus annuus L.) by pollen irradiation

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Marmara Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Biyomühendislik (İngilizce) Anabilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2018

Tezin Dili: İngilizce

Öğrenci: YUNUS EMRE AKTAŞ

Eş Danışman: AHU ALTINKUT UNCUOĞLU, YILDIZ AYDİN

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Dünya bitkisel yağ üretiminde önemli bir paya sahip olan ayçiçeği ülkemizde de en fazla tarımı yapılan yağ bitkisi ve yağ sanayimizin ana hammaddesidir. Bu çalışmada ulusal ayçiçeği ıslah çalışmalarımızda kullanılan anaç çeşitliliğinin artırılabilmesi amacıyla 16 farklı ıslah hattında ışınlanmış polen yöntemi ile haploid bitki eldesi üzerine çalışılmıştır. Farklı hatlara ait ayçiçeklerinden toplanan polenler karıştırılarak üç eşit parçaya ayrılmış ve her parçaya farklı olmak üzere polenlere, 500 Gy, 750 Gy ve 1000 Gy olacak şekilde üç farklı dozda ışıma uygulanmıştır. Ardından bütün ıslah hatlarına her dozdan polen ile tozlama yapılmıştır. Tozlamadan sonra 12-20 gün aralığında embriyo kurtarma işlemi uygulanmıştır. Çalışma boyunca yaklaşık 18500 olgunlaşmamış embriyo kültüre alınmış ve bunlardan 650'sinden direkt rejenerasyon ile bitki elde edilmiştir. Embriyo kurtarma işlemi için üç farklı prosedür denenmiş (A: 1/2 MS + B5 Vitaminleri + 20gr/l Sukroz, D: MS + Vitaminleri + 20 gr/l Sukroz, FM1: MS + Vitaminleri + 90 g/L Sukroz + 0,05 mg/ml BAP, FM2: MS + Vitaminleri + 30 g/L Sukroz + 0,01 mg/ml BAP, FM3: B5 + Vitaminleri + 10 g/L Sukroz + 0,02 mg/ml IAA) en verimli embriyo kültürü yönteminin D olduğu belirlenmiştir. Elde edilen bitkilerin hemen hemen hepsi başarılı şekilde toprağa şaşırtılmıştır. O zamana kadar yapımış olan ve daha sonra elde kalan fideler üzerinde gerçekleştirilen flow sitometri ve kromozom sayımı analizleri sonucunda 6 bitkinin haploid olduğu belirlenmiştir (H14 - K3AD SN:8, H36 - IMI 069, H43 - IMI 044, H53 - IMI 044A, 2 adet H77 - IMI 044). Bu çalışma TÜBİTAK-TOVAG (Proje No: 214O274) ve Marmara Üniversitesi Araştırma Fonu (Proje No: FEN-C-YLP-081117-0627) tarafından desteklenmiştir.