Türk hikâyeciliğinde Rasim Özdenören

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Marmara Üniversitesi, Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü, Türk Dili ve Edebiyatı Anabilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2020

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: SALİHA TUNÇ

Danışman: Mehmet Güneş

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bir Türk mütefekkiri ve sanatkârı olan Rasim Özdenören'in sanatının fikrî ve estetik temellerinin oluşumunda Edebiyat, Diriliş ve Mavera dergileri etrafında İslam medeniyeti eksenli sanat anlayışını benimseyerek eserler veren Nuri Pakdil, Sezai Karakoç gibi isimlerle birlikte Türk hikâyeciliğine modern açılımlar sağlayan 1950 kuşağı yazarlarının anlatım teknikleri ve estetik yöntemleri de etkili olmuştur. Rasim Özdenören'in bireyin dünyasından yola çıkarak evrensel meseleleri insanî cepheleriyle yansıttığı hikâyelerinde temel hareket noktasını "insan ruhunu yüceltmek" fikri oluşturur. Yazar, bu düşünceyle evrensel olgu ve durumları hikâyelerinin temalarında yansıtır. Rasim Özdenören'in modern anlatım tekniği ve temaları mistik/metafizik bir bakış açısıyla harmanlayarak yeni, yerli ve evrensel bir hikâye anlayışı oluşturmasının Türk hikâyeciliğindeki önemli etkilerinden biri de toplumcu gerçekçi çizgideki eserlerinde bireyi modern bakış açısıyla ele alarak ruh dünyasına derinlik kazandırmasıdır. Modern bireyin ruh dünyasını ve meselelerini yansıttığı hikâyelerde yazarın kullandığı tema ve anlatım teknikleri kadar düşünceyi aktarma biçimi de önemli veriler sunmakta, öncel metinlerin modern metne kazandırdığı yeni anlam katmanları vurgulanmak istenilen düşünce ve temaya dair yazarın bakış açısı ve fikrî yönelimlerini belirgin kılmaktadır. Bu araştırmanın amacı, Rasim Özdenören'in Türk hikâyeciliğindeki düşünsel ve sanatsal konumunu tespit etmektir. Bu amaçla yazarın hikâye sanatı hakkındaki düşüncelerinin Türk hikâyeciliğine sağladığı yeni, yerli ve modern açılım belirlenmiş, hikâyelerinde kullandığı anlatım tekniklerinin yöntem ve amaçları, evrensel temaların fikirleriyle bağdaşım noktaları tespit edilerek sanatının düşünceleriyle bütünlük içinde olduğunu vurgulanmıştır. Hikâyelerin çok katmanlı derin yapısını oluşturan alıntı ve anıştırma yöntemleriyle kurgulanan dinî-tasavvufî ve edebî metin bulguları ile yazarın sanatında temel hareket noktasını oluşturan mistik/metafizik ve yerli düşünceyi besleyen kaynaklar tespit edilmiştir.