Antik Kaynaklar Işığında II. Constantius İmajı

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Marmara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Tarih Anabilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2024

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: Fatih Kaya

Danışman: Siren Çelik

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışmada, IV. yüzyıl Roma dünyasında çok önemli bir figür olan II. Constantius'un (337-361) antik kaynaklardaki imajı incelenmiştir. A. Marcellinus, S. Scholasticos, Sozomenos, Zosimus, Theodoretos ve Philostorgios gibi dönemin olaylarını yazmış yazarlar ele alınmış, anlatıları analiz edilerek Bizans-Roma literatürüne yeni bir çalışma sunulması amaçlanmıştır. İmparatorun imaj tasviri, çalışma boyunca antik kaynaklarda geçen bazı olaylar ve bilgiler üzerinden değerlendirilmiştir. Zira, bu imparator hakkında modern literatürde çalışma nispetle azdır. I. Constantinus'un ortanca oğludur ve imparatorluğun doğu kanadını yönetmiştir. Üç evlilik yapmasına rağmen çocuğu olmamıştır. Bundan dolayı bazı çağdaş ve modern tarihçilere göre yerine bırakacağı varisi olmadığından dolayı evhamlanan bir karakteri vardır. Kendi otoritesine tehdit oluşturabilecek her kim varsa saf dışı bırakmaya çalışmış, hükümdarlığı sırasında Sasani tehdidi ile uğraşmasının yanı sıra dini tartışmaların yaşandığı konsillerle de meşgul olmuştur. Ayrıca, II. Constantius'un iç savaşlarla da meşgul olduğu görülmektedir. Sasani ve Batı'daki barbar saldırılarına karşı Magnentius ve Gallus olayları gibi iç savaşlarla da uğraştığı anlaşılmaktadır. II. Constantius ve çağdaşı Sasani imparatoru II. Şapur (309-379) arasında pek çok savaş olmuştur. Ariusçuluğa olan meylinden ötürü pek çok Geç Antikçağ kilise tarihçisi tarafından eleştirilere maruz kalmıştır. II. Constantius'un imparatorluk imajı ve dini görüşü dolayısıyla pek çok din adamı tarafından eleştirilmiştir. Bunların en başında Aleksandreia Piskoposu Athanasios gelmektedir ve imparatorun Arius inancına sahip olmasından dolayı sert eleştirilerde bulunmuştur. Athanasios'un İznik inancını müdafaa etmesi, taraftarlarını çoğaltmıştır. İmparator ise dini tartışmaları daima dengede tutmaya çalışmıştır. Dönemin çağdaş yazarlarının antik eserlerinde II. Constantius için değişken bir imparator imajı yansıtılmaktadır. Kimi antik yazara göre çok şüpheci, fısıltılara dahi tahammülü olmayan, kimine göre de adaletli, askeri yeteneğe, mütevazı bir hayata ve kişiliğe sahip bir imparatordur.