Bütçe hakkı perspektifinden bütçe saydamlığı ve demokrasi ilişkisi: Seçili ülkeler kapsamında bir analiz

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Marmara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Maliye Anabilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2022

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: HİKMET DERSİM YILDIZ

Danışman: GÜLAY YILMAZ

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bütçe ve bütçe hakkı kavramları son yıllarda vatandaşlar ve hükümetler tarafından üzerinde durulması gereken iki önemli konu haline gelmiştir. Artan kamu harcamalarının bir sonucu olarak bütçe hakkı, kamu maliyesi literatüründe önemli bir konu olmaktadır. Bu açıdan toplum içinde yaşayan tüm vatandaşların, hazırlanan ve uygulanan bütçe hakkındaki düşüncelerini ifade ve bilgi talep etmeleri bütçe hakkına işaret etmektedir. Bütçe hakkı ise genellikle, demokrasi seviyesinin önemli bir noktaya ulaştığı ve saydam bir bütçe sürecini yürüten ülkelerde kötüye kullanılmadan uygulanabilmektedir. Bu bağlamda çalışmanın amacı, bütçe saydamlığı ve demokrasi arasındaki ilişkinin seviyesini ortaya çıkarmaktır. Çalışmada bütçe hakkı, bütçe saydamlığı ve demokrasi konuları literatürde yer alan teorilere dayandırılmış ve açıklanmıştır. Ardından Açık Bütçe Endeksi, Demokrasi Endeksi ve diğer bağımsız değişken verileri yardımıyla 81 ülke altı ayrı yıl regresyon analizine tabi tutulmuştur ve bütçe saydamlığı ile demokrasi arasında anlamlı ve pozitif ilişki bulunmuştur. Çalışmanın sonunda bu ilişkinin ölçümüne dair bulgular ve teorik açıklamalar sunulmuştur.