Pendik ilçesinde aile sağlığı merkezine kayıtlı erişkin bireylerde, kardiyovasküler hastalık risk ve bilgi düzeyine yönelik eğitim müdahalesinin etkinliği
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Marmara Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: OKTAY AKKOYUN
Danışman: Saliha Serap Çifçili
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Giriş ve Amaç: Kardiyovasküler hastalıklar (KVH), ülkemizde ve tüm dünyada mortalite ve morbidite nedenleri arasında birinci sıradaki yerini korumaktadır. Yapılan çalışmalar, KVH risk faktörleri arasında değiştirilemeyecek faktörlerle birlikte önlenebilecek – iyileştirilebilecek olanların varlığını da ortaya koymaktadır. Bireylerin KVH risk durumları ve risk faktörleri hakkındaki bilgi düzeyleri; birincil koruma ve iyileştirilebilecek/önlenebilecek risk faktörleri açısından önem arz etmektedir. Literatürde KVH bilgi düzeyi ve risk durumunu araştıran çalışmalar mevcut olmakla birlikte müdahale içeren çalışma sayısı sınırlıdır. Bu çalışmanın amacı, uygulanacak eğitim müdahalesinin; bireylerin KVH risk faktörleri hakkındaki bilgi düzeyleri üzerine etkinliğini araştırmak ve mevcut risk düzeyleri ile bilgi düzeyleri arasındaki ilişkiyi incelemektir. Gereç ve Yöntem: Araştırma, eğitim müdahalesinin etkinliğinin incelendiği, randomize olmayan, kontrollü bir araştırmadır. Eylül 2020 – Mart 2021 tarihleri arasında, İstanbul İli Pendik İlçesi'nde konuşlu, iki farklı aile sağlığı merkezinde, kontrol ve müdahale gruplarında 105'er kişi olmak üzere toplam 210 katılımcıyla gerçekleştirilmiştir. Katılımcılara öncelikle demografik bilgileri anketi uygulanmış, ardından her iki gruptaki katılımcıların KVH riskleri SCORE sistemi ile hesaplanmıştır. KVH risk faktörleri bilgi düzeyi ölçümü için KARRİF-BD ölçeği uygulanmış ve sonrasında yalnızca müdahale grubundaki katılımcılara KVH tanımı ve risk faktörleri hakkında 15 dakikalık eğitim müdahalesi uygulanmıştır. İlk uygulamadan 1 ay sonra, her iki grup katılımcılarına KARRİF-BD ölçek tekrarı uygulanmıştır. İlk ve son ölçek puanları karşılaştırılmış ayrıca KARRİF-BD ölçek puanı ile SCORE risk düzeyi arasındaki ilişki incelenmiştir. Bulgular : Araştırmamızda müdahale grubunda 105 ve kontrol grubunda 105 kişi olmak üzere toplam 210 kişinin verileri değerlendirilmiştir. Katılımcıların, eğitim öncesi KARRİF-BD ölçek puan ortalaması 18,79 olup bu ortalama müdahale grubunda 19,13 ve kontrol grubunda 18,45'dir. Aralarında anlamlı bir fark bulunmamaktadır (p>0,05). Katılımcıların SCORE risk düzeyi ortalaması 2,47 olarak hesaplanmış ve KARRİF-BD ölçek puanı ile SCORE risk yüzdesi arasında anlamlı bir ilişki saptanmamıştır (p>0,05). Eğitim müdahalesi sonrası müdahale grubunda ölçek ortalaması 21,98 e yükselmiş ve eğitim öncesine göre anlamlı bir fark saptanmıştır (p 0,05). Yapılan analizlerde KARRİF-BD ölçek puanı ile cinsiyet, gelir durumu, kronik hastalık varlığı ve sigara içme durumu arasında anlamlı bir ilişki saptanmazken (p>0,05); eğitim durumuyla arasında pozitif yönde anlamlı bir ilişki saptanmıştır (p<0,001). Sonuç: Araştırmamız, katılımcıların KVH bilgi düzeyleri ile eğitim seviyeleri arasındaki ilişkiyi göstermekte ve uygulanan eğitim müdahalesinin etkinliğini saptamaktadır. Uygulanan 15 dakikalık bir eğitimle, kişilerin bilgi düzeyleri arttırılabilmektedir. Ancak bu eğitimin etki süresini ölçmek ve tazeleme ihtiyacını belirlemek için kontrollü çalışmalara ihtiyaç vardır. Anahtar Kelimeler: Kardiyovasküler Hastalıklar, KVH, Eğitim Müdahalesi, Birinci Basamak, Risk Faktörleri, Bilgi Düzeyi, , SCORE, Aile Hekimliği