Terörizmle baş etmede eğitim fakülteleri öğretim üyelerinin rol ve uygulamalara ilişkin görüşleri
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Marmara Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Eğitim Bilimleri Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2019
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ŞEYMA NUR DİDİN ALA
Danışman: Ayşen Bakioğlu
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu araştırma, terör örgütlerinin üniversitelerdeki çeşitli ortamlardan nasıl beslendiklerini, hedeflerine ulaşmak için gençleri nasıl etkilediklerini ortaya koymak ve eğitim fakültelerinde öğretmenleri bu konuda hakkıyla yetiştirerek bu durumun önüne nasıl geçilebileceğini araştırmak için yapılmıştır. Çalışmada karma yöntem kapsamında sıralı keşfedici desen benimsenmiştir. Araştırmanın nitel kısmına ilişkin veriler toplanırken fenomenoloji deseni kullanılarak öğretim elemanlarına dönük hazırlanmış yarı yapılandırılmış görüşme soruları kullanılmıştır. Bu yöntemle çalışmaya katılan öğretim elemanlarının terörizm algıları ve çözüm önerilerine dönük derin bulgular elde etmek amaçlanmıştır. Bunun için Türkiye'nin kuzeybatısında bulunan dört üniversiteden toplam 30 öğretim elemanına ulaşılmış ve 35 saatin üzerinde görüşme kaydı alınmıştır. Araştırmanın nicel kısmına ilişkin veriler toplanırken öğretim üyelerinin terörizmle ilgili algılarını ve önlem-çözüm önerilerini belirlemeye yönelik araştırmacı tarafından hazırlanan Öğretim Üyelerinin Terörizmle Baş Etme Stratejileri Anketi kullanılmıştır. Bu yolla Türkiye'nin kuzeybatısında bulunan iki eğitim fakültesinden ölçüt örnekleme ile seçilen öğretim üyelerine rastgele anketler dağıtılarak terörizm konusunda öğretim üyelerinin algı ve düşüncelerini ortaya koymak hedeflenmiştir. Görüşmelerden toplanan nitel veriler içerik analizi tekniği kullanılarak analiz edilmiş; nicel veriler ise SPSS 21 programıyla frekans ve yüzde analizine tabi tutulmuştur. Nitel ve nicel veriler analiz edilerek ulaşılan yargılar alanyazındaki diğer araştırmalar ile tartışılmıştır. Araştırmada varılan yargı ve tartışmalar neticesinde ise öneriler kısmı oluşturulmuştur. Araştırmadan çıkan bazı sonuçlar şöyledir: - Eğitim fakültesinde görev yapan öğretim elemanlarının neredeyse yarısı, terörizm kelimesini duyduklarında zihinlerinde "dış destekli oluşumlar" ve "devlete karşı bir tehdit unsuru" canlandığını belirtmiştir. Bunun yanında "antidemokratik hareketler", "şiddet" ve "terör örgütleri", "olağandışılık, kaos, düzensizlik", "baskı" ve "korku" en çok akla gelen kavramlardan olmuştur. - Üniversitede terörizmi hissettiğini ifade eden öğretim elemanlarının bir kısmı, gençlik yıllarında yoğun olarak, her gün ölüm korkusu ile yaşadıkları sağ-sol olarak gruplaşmış öğrenci çatışmalarından örnekler verirken, bir kısmı ise yakın geçmişte çözüm süreci olarak adlandırılan süreçte, kampüsteki öğrenci eylemleri ve bıçaklı satırlı öğrenci tartışmalarını hatırlamıştır. Bazı öğretim elemanları ise yaşananların geçmişte kaldığına işaret ederek, şu an bu bağlamda bir sorun olmadığına değinmiştir. Bir kısmı ise bunun aksine darbe girişiminden sonra son zamanlarda yapılan soruşturmaların mağduriyetler doğurduğuna, bilim yapmanın ve özgür düşünmenin önünde engeller olduğuna işaret etmiştir. - Öğretim elemanlarının yeterliliklerini artırmak için, terörizmin sebep olduğu kaos karşısında neler yapılabileceği sorulduğunda, ilk olarak terörün tanımı, nedenleri ve terörden korunma yolları; öğrenciyi ve ülkeyi tanıma; acil durum yönetimi üzerine "bilgilendirme" yapılması gerektiğine ilişkin görüşlerin ağırlığı dikkati çekmiştir. Bunların peşisıra, özellikle sınıf ortamında kelimelerin seçilerek, dikkatli konuşulması, öğrencilere önyargısız yaklaşılması gibi tartışma ve iletişim becerilerinin artırılması da sıkça değinilen başlıklar arasındadır. Bu başlıklar doğrultusunda öğretim elemanlarına seminer ve kurslar vasıtasıyla terörizmin sebepleri ve çözüm yolları üzerine yapabileceklerine ilişkin dersler verilmesi önerilmiştir. - Öğretim elamanlarına derslerinde, bir öğrencinin terör örgütlerinden herhangi birinin propagandasını yapması durumunda ona ve içinde bulunduğu sınıfa karşı nasıl bir tutum takınacağı sorulduğunda alınan cevaplar "Kazanımcı", "Nötr" ve "Reddedici" olmak üzere üç kategoriye ayrılmış, "Kazanımcı" yaklaşımı benimseyenlerin daha çok öğrenciyi kaybetmemek ve terörizmin kabul edilemeyecek bir olgu olduğunu çıkarması beklentisiyle "sınıfta tartıştırma", "yanlış bilgiyi düzeltme", "karşı sorular sorma" veya "kişisel iletişim kurma" yöntemlerini benimsediklerini / benimseyeceklerini ifade ettikleri görülmüştür. Bunun yanında bazı öğretim elemanları, "Nötr" bir yaklaşımla "Konuyu kapatan" veya "Reddedici" bir tutum benimseyerek öğrenciyi "Susturma", "Sınıftan Atma", "Yönetime Şikayet Etme" gibi yöntemleri tercih edeceğini belirtmiştir. - Öğretim üyeleri, derslerinde terör örgütlerini savunan öğrencilerin bilgilerini, doğru bilgiler vermek suretiyle onlarda tutum ve davranış değişikliği gerçekleştirmeye genel itibariyle olumlu yaklaşmaktadır. - Öğretim elemanları, terörizmin odağına çekilmek istenilen gençlerin, daha çok yokluk ve iyi bir gelecek argümanı; arkadaş edinerek sosyal saygınlık kazanma ve ait hissetme ihtiyacı; özgürlük, bağımsızlık ve eşitlik gibi argümanlar ve din/mezhep ve ırk farkı gibi argümanlar ile ikna ediliyor olabileceğini düşünmektedirler. Bu nedenle öğrenciler ile kurulabilecek açık iletişim ve samimiyetin, kendilerini ifade edebilecekleri tartışma ortamlarının bu argümanlara kapılmalarını önlemede etkili olabileceği önerisinde bulunmaktadırlar. - Terör örgütlerinin kullandıkları argümanlara öğrencilerin kapılmaması için eğitim fakültelerindeki öğretim elemanlarının en çok "Aklı/Çok Boyutlu Düşünmeyi Öne Çıkarmak", "Derslerde Terör Örgütlerini Tanıtmak", "Düzgün Din Eğitimi Vermek", "Kullanılan Dil ile Çatışmayı Önleyici Olmak", "Öğrencilerin Kendini İfade Etmesini Sağlamak", "Beslenme/Barınma İhtiyaçlarını Takip Etmek", "Diğerlerine Saygı Duymak" gibi önlemler alabileceğini ifade ettikleri görülmüştür. - Öğretim üyelerine göre, kampüslerde öğrenciler arasında yaşanan, terörizmin kaynağı olabilen gerilimin sebepleri, politikacıların söylemleri/ideolojiler, milliyet, din/mezhep farkları, akademisyenlerin ve üniversite yönetiminin kışkırtıcı/destekçi söylemleri, öğrencilerin kendilerini farklı platformlarda ifade edememesi, farklılıklara tahammülsüzlük, toplumsal sebepler/ayrışmalar, boşluk/amaçsızlık, maddi (ekonomik) sebepler olabilmektedir. - Öğretim üyeleri, öğrenciler arasındaki terörizme sebep olan çatışmaların, kampüsten siyaset çekilerek, tüm öğrencilere adil davranılarak, provokatör öğrenciler takip edilerek, öğrenciler için tüm görüşlerin ifade edilebileceği zeminler hazırlanarak, birlikte yaşamanın önemine dikkat çekilerek, şiddetin çözüm olmadığı benimsetilerek, çapraz okumalar yaptırılarak tek bir ideolojiyi canı pahasına savunmaları engellenerek, pek çok çözüm sorusunda belirtildiği üzere eleştirel düşünme geliştirilerek ve öğrenciler faydalı işler yapan öğrenci kulüplerine yönlendirilerek çözülebileceğini belirtmişlerdir. Anahtar Kelimeler: Terörizmle öğretmen eğitimi yoluyla başa çıkma, öğretmen yetiştirme, can güvenliği.