Propil paraben ve valproik asitin embriyonel dönemde gelişim üzerine etkilerinin karşılaştırılması

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Marmara Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Biyokimya Anabilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2022

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: ŞÜKRİYE ÇALIŞKAN

Danışman: Ebru Işık Alturfan

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Amaç: Bu çalışmada propil paraben (PP) ve valproik asitin (VPA) ayrı ayrı ve birlikte maruziyetleri biyokimyasal ve moleküler düzeyde incelenerek zebra balığı embriyolarında VPA ile indüklenen otizm spektrum bozukluğu (OSB) ile ilişkisinin araştırılması amaçlanmıştır. Gereç ve yöntem: Zebra balığı embriyolarına fertilizasyondan sonraki 24., 48. ve 72. saatlerde ölümcül olmayan dozlarda PP, VPA ve VPA+PP maruziyetleri yapılmış ve oksidan-antioksidan parametreler ve asetilkolinesteraz (AChE) aktivitesi değerlendirilmiştir. Görülen malformasyonlar kaydedilmiş ve lokomotor aktivite testi yapılmıştır. RT-PCR ile OSB ile ilgili seçilen gen aktivitelerinin ekspresyonları incelenmiştir. Bulgular: PP, VPA ve VPA+PP maruziyet dozlarında pigmentasyon kaybı, besin kesesi ödemi, optik vezikül bozukluğu, perikardiyal ödem ve aksiyel deformasyon görülmüştür. Tüm maruziyet gruplarında kontrol grubuna kıyasla lokomotor aktivitede azalma, lipid peroksidasyonda, nitrik oksit ve glutatyon-s-transferaz aktivitelerinde artma, süperoksit dismutaz ve AChE aktivitesinde ise anlamlı azalma görülmüştür. Maruziyet gruplarında shank3a, tscb1 ve bdnf gen ifadeleri azalırken eif4eb ve adsl genlerinin ifadeleri artmıştır. Sonuç : Maruziyet gruplarının tümünde oksidan ve antioksidan sistem olumsuz yönde etkilenmiş, gelişim geriliği ve malformasyonlar yanında otizm ile ilgili gen ifadelerinde değişiklikler görülmekle beraber bu etkiler en fazla VPA++PP grubunda gözlenmiştir. Anahtar kelimeler: Propilparaben, valproik asit, zebra balığı, otizm, redoks.