İslam psikoloji geleneğinde mutluluk kavramı: Nasiruddin Tûsî örneği
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Marmara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Felsefe ve Din Bilimleri Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ÜMMÜGÜLSÜM AKKUŞ
Danışman: Ali Ulvi Mehmedoğlu
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Nasiruddin Tûsî, İslam düşünce geleneğindeki önemli şahsiyetlerden birisidir. Gerek kelam gerekse astronomi, fizik ve matematik gibi ilimlere çeşitli katkılarda bulunmuş çok yönlü bir düşünür olan Tûsî'nin ahlak ve felsefeye yönelik düşünceleri, yaklaşımları da İslami geleneğe oldukça önemli katkılar sağlamıştır. Bu tezde, genelde İslam düşünce geleneğinde mutluluk kavramına ve muhtevasına yüklenen anlam ile modern psikolojide mutluluk anlayışının incelenmesi, özelde ise Nasiruddin Tûsî düşüncesinin ve onun mutluluk anlayışının psikolojik temeli itibarı ile analiz edilmesi amaçlanmıştır. Bu çalışmayla, İslam düşünce geleneğinin önemli temsilcilerinden biri olan Tûsî'nin mutluluk kavramına yaklaşımının yapılan analizlerle ortaya çıkarılması ve bu hususa dair din psikolojisi alanında müstakil bir çalışma ortaya konması hedeflenmiştir. Araştırmada dokümantasyon yöntemi takip edilmiştir. Yapılan literatür taraması sonucunda Tûsî'nin mutluluk anlayışının daha evvel din psikolojisinde müstakil bir çalışma olarak ele alınmadığını söylemek mümkündür. Bu tez, literatürdeki söz konusu boşluğun doldurulmasına katkı sağlaması açısından önem taşımaktadır. Bu çalışma Tûsî'nin mutluluk anlayışına müstakilen din psikolojisi açısından yaklaşacağı için literatüre katkıda bulunacak ve zenginlik kazandıracaktır. Araştırma, giriş ve üç bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde Tûsî'nin hayatı, eğitim süreci, yaşadığı dönem, eserleri ve Tûsî'nin döneminin ileri gelen şahsiyetlerden biri olmasını sağlayan özellikleri ele alınmıştır. İkinci bölümde Kur'an-ı Kerim, hadisler, Antik Yunan ve İslam düşünce geleneği gibi farklı bakış açılarıyla genel bir çerçevesi çizilmiştir. Üçüncü bölümde ise araştırmanın ana konusunu oluşturan Nasiruddin Tûsî'nin mutluluk anlayışı kaynakları, erdemlerle ve yetkinlikle ilişkisi, nefs düşüncesi gibi temelleriyle analiz edilmiştir. Çalışmada, hem İslam psikoloji geleneği ve bu bağlamda Tûsî'nin mutluluk anlayışı hem de modern psikolojideki mutluluk anlayışı incelenmiş ve mukayese edilmiştir. Sonuç olarak Tûsî'nin mutluluk düşüncesinin, İbn Miskeveyh, Gazzâlî, Fârâbî gibi seleflerinden ve Antik Yunan düşüncesinden büyük ölçüde etkilendiği görülse de bu düşüncelerden bağımsız ve özgün yanlarının da bulunduğu anlaşılmıştır.