Gözetim toplumu ve internet: yeni ietişim ortamlarında gözetimin dönüşümü
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Marmara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Gazetecilik Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2014
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: RAMAZAN ÇELİK
Danışman: Mehmet Özçağlayan
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışmada, toplumsal dinamiklerde gözetimin bir kavram ve kuram olarak tarihten günümüze nasıl konumlandığı üzerinden, iktidarlar ve bireylerin bu dinamiklerde oynadığı roller ele alınmıştır. Özellikle internet ve yeni iletişim ortamları ile tarihten günümüze gözetimin dönüşümünü kapsamlı olarak anlatan bu çalışmada, internet ve yeni iletişim teknolojilerinin etkisi üzerinden, akışkanlaşan bir gözetim ile karşı karşıya kalındığı gerçeğine ulaşılmıştır. Gözetimin her yerdeliği ve farkındalığının açıkça hissedildiği günümüz dünyasında, bireyin mahremiyeti de sadece iktidarın gözetimi ile değil kendi kendini teşhiri ile de yeni bir boyut kazanmıştır. "Dikizleme Çağı" olarak adlandırılan bu çağ ile birlikte bilgi iletişim teknolojileri izleme, gözetleme gibi bazı alanlarda iktidarları baştan çıkaran yetenekler sunmuştur. Bu araçlar vasıtasıyla baskıcı, totaliter ve antidemokratik eğilimlere yönelmenin olağan hale geldiği tespit edilmiştir. Bu nedenle bu çalışmada, e-devlet gibi uygulamaların, sunduğu pek çok olumlu gelişmenin yanında, kişi mahremiyeti ve demokrasi açısından olumsuz pek çok kritik tehlikeyi de bünyesinde barındırdığı sonucuna ulaşılmıştır. Sosyal, politik ve ekonomik birçok etkeni içinde barındıran bu çalışma kapsamında, gözetim üzerine dünyada önemli çalışmalara imza atmış isimlerle gerçekleştirilen mülakatlar ile toplum ve bireyin tarihsel süreçte nasıl konumlandığı ve günümüzde nerede yer alması gerektiği üzerinde önemli veriler değerlendirmeye alınmıştır. Elde edilen verilerin ileride bu konu ile ilgili yapılacak olan çalışmalara yön vereceği, özellikle de bu alanda gelinen noktada "büyük veri"nin gözetimde oynayacağı rol üzerinde araştırma yapmanın da önemli sonuçlar doğuracağı düşünülmüştür.