48-72 aylık çocuklar için "Yenilenmiş Knox Okul Öncesi Oyun Ölçeği'nin Türkçeye uyarlanması ve psikometrik özelliklerinin incelenmesi


Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Marmara Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Temel Eğitim Anabilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2016

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: ŞEYMA DEĞİRMENCİ

Danışman: Gülden Uyanık

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu araştırma, okul öncesi eğitim kurumlarına devam eden 48-72 aylık çocukların serbest oyunlarında sergiledikleri davranışların gözlemlenmesiyle çocukların "oyun yaşı"nı hesaplayarak, çocuğun gelişim düzeyi hakkında bilgi veren Yenilenmiş Knox Okul Öncesi Oyun Ölçeği'ni (Revised Knox Preschool Play Scale/ RKPPS) Türk çocuklarına uyarlamak ve "Yenilenmiş Knox Okul Öncesi Oyun Ölçeği'nin belirlenen bazı psikometrik değişkenlerle (yaş, cinsiyet, anne-baba eğitim durumu, aile gelir düzeyi) olan ilişkisini incelemeyi amaçlamaktadır. Tarama modelinde planlan araştırmanın çalışma grubunu 2015-2016 eğitim yılında İstanbul ili Anadolu ve Avrupa yakası içinde Milli Eğitim Bakanlığı'na bağlı özel ve devlet okul öncesi eğitim kurumlarından tabakalı rastgele örnekleme yöntemine göre kolay ulaşılabilirlik ilkesiyle seçilen 48-72 aylık 236 okul öncesi çocuğu oluşturmaktadır. Ölçeğin kapsam geçerliliği için alan uzmanlarının görüşleri alınmış ve Lawshe tekniği ile kapsam geçerlik indeksi 48-59 aylık çocuk formu için .81, 60-72 aylık çocuk formu için .89 şeklinde hesaplanmıştır. Yapı geçerliliği kapsamında Ölçek sonucu ulaşılan oyun yaşı ile kronolojik yaş arasındaki uyumun %86.8 olduğu görülmüştür. Kriter geçerliliği için Marmara Gelişim Ölçeği kullanılmış ve iki ölçme aracı arasında; 48-59 aylık çocuk formu için .001 düzeyinde pozitif yönlü, yüksek düzeyde anlamlı ilişki olduğu (r=,778; p<.001) ve 60-72 aylık çocuk formu için .001 düzeyinde pozitif yönlü, yüksek düzeyde anlamlı ilişki olduğu (r=,787; p<.001) bulunmuştur. Ölçeğin iç tutarlılık Cronbach Alpha değeri .747 ile yeterli düzeyde bulunmuştur. 61 çocuk ile 15 gün arayla yapılan test tekrar test sonuçları arasında .001 düzeyinde anlamlı ilişki olduğu bulunmuş ve Pearson korelasyon katsayısının 0,819 olduğu görülmüştür. Gözlemciler arası uyum güvenirliği için 60 çocuk puanlanmış ve puanlama sonuçlarından Ağırlıklı Kappa (WeightedKappa) değeri .736 ile "çok iyi uyuşma" sağlandığı ayrıca gözlemlemciler arası sınıf içi korelasyon katsayısının SKK=.83 olduğu görülmüştür. Çalışma kapsamın 48-72 aylık çocukların Yenilenmiş Knox Okul Öncesi Oyun Ölçeği'nden aldıkları puanlar psikometrik özelliklere göre incelenmiştir. Buna göre Ölçekten alınan puanlar ile çocuğun cinsiyeti arasında kız çocukları lehine, eğitim aldığı sınıfın mevcudu arasında kalabalık sınıflarda eğitim alan çocuklar lehine, daha önce okul öncesi eğitim alma süresi arasında eğitim süresi daha uzun süre olan çocuklar lehine ve aile gelir düzeyi arasında üst gelir düzey lehine anlamlı fark bulunmuştur. Öte yandan Ölçekten alınan puanlar ile çocuğun kardeş sayısı, kaçıncı çocuk olduğu, eğitim aldığı sınıfın yaş düzeyi, anne yaşı, baba yaşı, anne eğitim düzeyi ve baba eğitim düzeyi arasında anlamlı farklılık bulunmamıştır. Yapılan analizler doğrultusunda, Yenilenmiş Knox Okul Öncesi Oyun Ölçeği'nin çocukların oyun gelişimlerinin değerlendirildiği ve oyun gelişimine paralel olarak çocuğun normal gelişim gösterip göstermediği hakkında araştırmacıya bilgi verebilecek geçerlik ve güvenirliğe sahip bir ölçme aracı olduğu görülmektedir.