Kamu sağlık harcamalarının sağlık kriziyle mücadele kapasitesini ve stratejileri bakımından önemi: OECD ülkeleri analizi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Marmara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Maliye Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ARZU ERDOĞAN
Danışman: GÜLAY YILMAZ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:COVID-19 virüsünün neden olduğu son yüzyılın en büyük salgını sağlık harcamalarındaki gelişmelerin önemini bir kez daha göstermiştir. Ayrıca bu salgın, ülkelerin kamu sağlık harcamalarının pandemi karşısındaki mücadele kapasitesini de sorgulamıştır. Ülkelerin önceliği hastalığın yayılımını önlemek olduğu için alınan kamusal tedbirlerin sıkı bir şekilde uygulanmasına önem verilmiştir. Ülkelerin sergilemiş olduğu performans gelişmiş ya da gelişmekte olan ülke ayrımına bakmadan farklı sonuçlarla kendini göstermiştir. Bu araştırmanın amacı 38 OECD ülkesinin COVID-19 virüsüne bağlı meydana gelen salgın hastalık ile mücadele etme performansını yansıtacak değişkenler üzerinden sınıflandırarak ülkelerin pandemiye karşı performanslarının analiz edilmesidir. Kısaca söz konusu ülkelerin kamu sağlık harcamaları ve sosyo-ekonomik göstergelerinden hareketle sağlık krizi ile mücadele etme potansiyeline sahip olup olmadıklarını ve farklı potansiyeldeki ülkelerin de bu krizi yönetmek için izledikleri stratejileri belirlemek amacıyla kümeleme analizi kullanılmıştır. Çalışmada beş farklı endeks verileri ve kamu sağlık harcamalarına ilişkin değişkenlerin hiyerarşik kümeleme analizi ile küme sayısının belirlenmesinden sonra, hiyerarşik olmayan kümeleme analizi yöntemlerinden k-ortalama tekniği ile analiz edilmiştir. Hiyerarşik kümeleme yönteminin Ward tekniği ile 38 OECD ülkesi optimum dört küme grubuna ayrılmıştır. K-ortalama tekniğinin kullanılma nedeni analizde kullanılan değişkenlerin çalışma için anlamlılık durumlarının görülebilmesidir. Kullanılan değişkenlerin çalışma için anlamlı olduğu görülmüştür. Analiz sonuçlarına göre: birinci küme kamu sağlık harcamalarının sağlık krizi ile mücadelede kapasitesinin iyi, salgın stratejileri açısından da en iyi performansa sahip ülke grubu olduğu görülmüştür. İkinci küme ise kamu sağlık harcamalarının sağlık krizi ile mücadelede kapasitesinin çok iyi olmadığı ancak salgın stratejileri açısından da iyi bir performans düzeyine sahip ülke grubu olduğu görülmüştür. Üçüncü kümede ise kamu sağlık harcamalarının sağlık krizi ile mücadelede kapasitesinin iyi olduğu ancak salgın stratejileri açısından da orta düzeyde bir performansa sahip ülke grubu olduğu görülmüştür. Dördüncü küme ise hem kamu sağlık harcamalarının sağlık krizi ile mücadelede kapasitesinin hem de salgın stratejileri açısından en düşük düzeyde bir performansa sahip ülke grubu olduğu sonucu elde edilmiştir.