Birinci basamağa başvuran erişkin bireylerin karşılanmamış koruyucu sağlık hizmeti ihtiyacının belirlenmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Marmara Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2017
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SÜHEYLA ATALAY
Danışman: MEHMET AKMAN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Giriş ve Amaç: Sağlık hizmeti sunumunda toplumun sağlık durumunun ve ihtiyaçlarının belirlenmesi, hizmet sunumunun önceliklerinin ve kalitesinin belirlenmesi açısından oldukça önemlidir. Dünya Sağlık Örgütü'nün (DSÖ) 2000 yılındaki raporunda sağlık sistemlerinin üç temel amacından biri olarak hasta ihtiyaçlarının karşılanması yer almaktadır. Bu araştırmanın amacı Marmara Üniversitesi Tıp Fakültesi Pendik Eğitim ve Araştırma Hastanesi'ne bağlı olarak hizmete açılan, Pendik Eğitim Aile Sağlığı Merkezi'ne (EASM) kaydolan erişkin (18 yaş üstü) bireylerin karşılanmamış koruyucu sağlık hizmeti ihtiyacının belirlenmesi ve bu ihtiyaçları karşılamaya yönelik öneriler sunulmasıdır. Yöntem: Tanımlayıcı tipte bir araştırmadır. Pendik EASM'de 5 Şubat 2017 – 30 Mart 2017 tarihleri arasında yürütülmüştür. Araştırmanın evreni, Pendik EASM'ye çalışmanın yürütüldüğü süreçte, herhangi bir sebeple başvuran erişkin bireylerden oluşmaktadır. Çalışma için örneklem seçilmemiş olup, çalışma sürecinde katılmayı kabul eden tüm erişkin bireyler çalışmaya dahil edilmiştir. Gebeler ve 18 yaş altı bireyler çalışmaya dahil edilmemiştir. Katılımcıların koruyucu sağlık hizmeti ihtiyaçlarını yaş gruplarına ve cinsiyetlerine uygun olarak sorgulayan yarı yapılandırılmış 101 soruluk bir anket formu kullanılmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde SPSS 23.0 istatistiksel paket programından faydalanılmıştır. Bulgular: Çalışmamıza katılan 500 kişiden, 284 (%56,8) kişi kadın, 216 (% 43,2) kişi ise erkektir, yaş ortalaması 40,92 ± 14,03 yıldır, %79,2'si evlidir, %95,8'i okuma-yazma bilmektedir, %52'si herhangi bir işte çalışmaktadır, %43,2'si ailelerinin aylık gelirinin Türkiye ortalamasının altında olduğunu belirtmiştir. Katılımcıların okula gittiği yıl ortalama 7,9 ± 4,3 yıl olarak bulunmuş, ortalama VKİ; 27,4 ± 5 kg/m² olarak hesaplanmıştır. Katılımcıların en çok sahip olduğu kronik hastalığın %17 oranıyla, hipertansiyon olduğu saptanmıştır. Sigara içme oranı %24,6, alkol kullanma oranı ise %9,4 olarak saptanmıştır. Obezite tüm katılımcılarımızın %27,6'sını etkilemektedir. Sigara içen katılımcıların %87,9'una sigarayı bırakma konusunda, alkol tüketen katılımcıların %91,49'una alkol kullanımı ile ilgili herhangi bir danışmanlık hizmeti verilmemiştir. Katılımcıların son 1 yıl içerisinde boy ve kilosu yalnızca %11,4 oranında ASM'de ölçülmüş olup, %70,8'inin boy ve kilosu herhangi bir sağlık kuruluşunda ölçülmemiştir. %89 oranında katılımcı beslenme konusunda, % 87,4'ü fiziksel aktivite ve egzersiz konusunda herhangi bir doktor tarafından danışmanlık almamıştır. 35 yaşın üzerinde olan katılımcı tüm bireylerin %50,9'una son 5 yıl içinde kolesterol ölçümü yapılmamıştır. Cinsel yönden aktif olan katılımcıların, %85,4'ü kendisine herhangi bir hekim tarafından cinsel yaşama yönelik bir sorgulama yapılmadığını, %96'sı mutlu bir cinsel yaşam için herhangi bir danışmanlık almadığını, %77'si CYBH'dan korunmak için kondom kullanmadığını ifade etmiştir. Katılımcıların %49,2'si son 10 yıl içinde tetanoz aşısı yaptırmamıştır. 40 yaşın üzerindeki kadın katılımcıların %62,9'u son 2 yıl içinde mammografi çektirmemiştir. 30 yaş üzerindeki kadın katılımcıların %54,8'i ise son 5 yıl içinde smear testi yaptırmamıştır. 50 yaşın üzerinde olan katılımcıların %90,1'i son 1 yıl içinde GGK testi, %87,2'si son 10 yıl içinde kolonoskopi yaptırmamıştır. 65 yaş üstü katılımcılarımızın % 78,3'üne işitme testi, %52,2'sine ise görme testi yaptırması hiçbir hekim tarafından önerilmemiştir. Sonuç: Tüm veriler göz önüne alındığında koruyucu sağlık hizmetleri için halen karşılanmamış büyük bir ihtiyacın var olduğu tesbit edilmiştir. Birinci basamağın koruyucu sağlık hizmetlerindeki rolünün etkinliğini artırmak için acilen yeni stratejilere ihtiyaç duyulmaktadır. Anahtar Kelimeler: birinci basamak, aile hekimliği, karşılanmamış ihtiyaçlar, koruyucu hekimlik, tarama