BELEDİYELERDE VERGİ DENETİMİ:İSTANBUL BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ ÖRNEĞİ
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Marmara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yerel Yönetimler Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: AHMET YAVUZ
Danışman: Ülkü Arıkboğa
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Belediyeler, kanunlarla kendilerine verilen kamu hizmetlerini kesintisiz ve kaliteli bir şekilde sunmak için yeterli ve sürdürülebilir mali kaynaklara ihtiyaç duymaktadır. Bu kaynakların önemli bir bölümünün yerel vergilerden oluşması beklenmektedir. Ancak belediyelerin tahsilat yetkisine sahip olduğu vergi türlerinin sınırlı olması ve bu vergilere ilişkin denetim süreçlerinde yaşanan yapısal sorunlar, vergi gelirlerinin etkin yönetimini zorlaştırmaktadır. Bu tezde belediyelerde vergi denetimi konusu ele alınmış ve İstanbul Büyükşehir Belediyesi (İBB) vergi denetim uygulamaları incelenmiştir. Çalışmanın amacı, Türkiye'de belediyelerin vergi denetimi konusundaki yetkileri, bu yetkilerin uygulanma süreçleri, bu süreçlerde karşılaşılan sorunların incelenmesi ve ilgili sorunlara yönelik çözüm önerilerinin geliştirilmesidir. Tezin birinci bölümünde vergi, denetim ve vergi denetimi kavramlarına ilişkin teorik çerçeve ortaya konulmuş, ikinci bölümünde belediyelerin gelir kaynakları, vergi ve harç türleri ile denetim yetkileri incelenmiştir. İlk iki bölümde literatür ve mevzuat taraması yoluyla veriler toplanmıştır. Üçüncü bölümde İBB vergi denetim süreci üzerinden gerçekleştirilen saha araştırmasının bulgularına yer verilmiştir. İBB örneği üzerinde gerçekleştirilen bu araştırmada, web sayfası analizi ve doküman analizinin yanı sıra, yarı yapılandırılmış mülakat formu çerçevesinde gerçekleştirilen mülakat yöntemi yoluyla veriler toplanmıştır. Araştırma sonucunda Türkiye'de belediyelerin vergi denetim yetkilerinin oldukça sınırlı olduğu görülmüştür. Belediyelerin vergi inceleme yetkisinin bulunmaması hususu, belediyelerin bazı vergileri denetleyememesine neden olmaktadır. İBB'nin vergi denetim süreci incelendiğinde, gelişmiş kurumsal yapısı ve vergi denetiminde teknoloji kullanımından yararlanılması İBB'nin vergi denetimi açısından güçlü yönlerini oluşturmaktadır. Mevzuattan kaynaklanan yetki sorunları, ikincil mevzuatın yetersizliği, yeterli sayı ve nitelikte denetim personelinin bulunmaması, ilçe belediyeleri ile yaşanan yetki çatışmaları ise tespit edilen sorunlar arasında yer almaktadır. Belediyelerin vergi gelirlerini düzenleyen mevzuatın güncellenmesi, vergi inceleme yetkisi tanınması, kurumlar arası entegrasyon, bilgi paylaşımı, teknoloji kullanımı ve personel açısından belediyelerin desteklenmesi vb. öneriler vergi denetiminde etkinliğinin artırılması konusunda fayda sağlayabilecektir.