Ortaokul öğrencilerinin eleştirel düşünme becerisi üzerine bir meta-analiz çalışması
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Marmara Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Eğitim Bilimleri Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2021
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: EMİNE ASLANYÜREK SEZER
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Seval Eminoğlu Küçüktepe
Eş Danışman: Nilgün Yıldız
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Ortaokul öğrencilerinde eleştirel düşünme becerilerinin incelenmesinin amaçlandığı bu araştırmada, eleştirel düşünme becerisine yönelik uygulanan farklı model ve yaklaşımlar ile cinsiyet, anne eğitim durumu, baba eğitim durumu, sınıf düzeyi ve okul türü değişkenlerine ilişkin etki büyüklüğü hesaplanmış ve etkinin yönü belirlenmiştir. Çalışmada verilerinin analizinde meta-analizi kullanılmıştır. Meta-analizi, önceden yapılmış olan çalışmaların sonuçlarının sistematik bir şekilde değerlendirilerek genel bir sonuç elde edilmesini sağlayan nicel bir araştırma yöntemidir. Araştırmanın amacı doğrultusunda ortaokul öğrencilerinin eleştirel düşünme becerilerine yönelik 2010-2019 yılları arasında ve ulusal düzeyde yapılmış araştırma makaleleri, yüksek lisans ve doktora tez çalışmaları için 'eleştirel düşünme', 'critical thinking', 'ortaokul', 'secondary', 'ortaokul öğrencileri' ve 'secondary students' anahtar sözcükleri ile tarama yapılmıştır. Yayınların taranmasında ulusal düzeydeki makaleler için Google Akademik, Web of Science, ERIC, EBSCO ve ULAKBİM veri tabanları ile ulusal düzeydeki tez çalışmaları için Yüksek Öğretim Kurumunun resmi veri tabanı kullanılmıştır. Bu meta-analiz çalışması kapsamına toplam 38 araştırma dahil edilmiştir. Bunlardan 25'i eleştirel düşünme becerilerine etkisi incelenen çeşitli model ve yaklaşımlara ilişkin, 13'ü ise eleştirel düşünme üzerinde etkisi incelenen cinsiyet değişkenine ilişkin araştırmalardır. Çalışmada yayın yanlılığının belirlenebilmesi için orman grafiği, huni grafiği, betimsel istatistikler (frekans ve yüzde), Egger'in doğrusal regresyon yöntemi, Rosenthal'ın güvenli N yöntemi, Orwin'in N yöntemi, Begg ve Mazumdar'ın sıra korelasyonu ve Duval ve Tweedie'nin çıkar ve ekle yöntemi olmak üzere 7 farklı yöntem kullanılmıştır. Sonuç olarak çalışmada yayın yanlılığının bulunmadığı belirlenmiştir. Ayrıca çalışmalar arasında heterojenliğin olup olmadığını belirleyebilmek amacıyla Q ve I2 istatistikleri yapılmıştır. Bunun sonucunda çalışmalar arasında heterojenlik olduğu gözlendiğinden çalışmada rastgele-etkiler modeli kullanılmıştır. Çalışmada, çalışmalar arasındaki farklılığın kaynağını belirlemek amacıyla moderatör analizi yapılmıştır. Buna göre yayın yılı, yayın türü, sınıf düzeyi ve çalışma grubunun örneklem büyüklüğü olmak üzere dört farklı moderatör değişken belirlenmiştir. Genel etki büyüklüğüne ilişkin meta-analizi uygulanan farklı model ve yaklaşımlara dayalı olarak gerçekleştirilen eleştirel düşünme eğitiminin güçlü düzeyde ve pozitif yönlü (Hedges' g = 1.044) etki büyüklüğüne sahip olduğu belirlenmiştir. Eleştirel düşünme ile cinsiyet arasındaki ilişkiye dayalı hesaplanan etki büyüklüğünün ise zayıf düzeyde ve pozitif yönlü (Hedges' g = 0.186) olduğu görülmüştür.