Popüler Amerikan Sinemasında Bir İdeoloji Olarak Politik Doğruluk

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Marmara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Radyo, Televizyon ve Sinema Anabilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2023

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: ABDÜLKERİM TUNÇ

Danışman: Meliha Elif Demoğlu

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışmada, Amerikan sinemasındaki popüler filmlerin anlatısının yıllar içindeki değişimi, politik doğruluğun ortaya koyduğu ideolojik yaklaşım üzerinden incelenmektedir. Toplumsal gelişmelere paralel olarak son yıllarda söz konusu popüler filmlerde çeşitlilik vurgusunun arttığı ve alışılagelmiş karakter temsillerinin değiştiği görülmektedir. ABD'de ortaya çıkan politik doğruluk kavramı da bu gelişmelerle birlikte anılmaktadır. Ayrımcılığı engellemek düşüncesinden hareketle tanımlanan politik doğruluk, öncelikli olarak dilsel kullanımlara ilişkin gündeme gelmiş, zaman içinde farklı alanlar üzerinden tartışılmıştır. Günümüzde çoğunlukla olumsuz anlamıyla kullanılan kavram, ayrımcılığı engelleme maksadının ötesine geçerek dayatmacı bir ideoloji haline geldiği şeklinde eleştirilmektedir. Sinema alanında bir yandan üretimin bağımsızlığı ve ifade özgürlüğü gibi başlıklar üzerinden tartışılırken, öte yandan özellikle yeniden çevrimler ve devam filmleriyle ilişkili olarak gündeme gelmektedir. En etkili kitle iletişim araçlarından biri olan sinemanın, tarihsel süreç içerisinde çeşitli ideolojilerin üretilmesi ve yayılması için kullanıldığı söylenebilir. Amerikan sinemasının küresel ölçekteki gücü ve etkisi göz önüne alındığında, her yıl milyonlarca insana ulaşan popüler filmlerin yansıttığı ideolojilerin önemi de daha iyi anlaşılacaktır. Bu çalışmanın amacı, popüler Amerikan filmlerinin anlatısında yıllar içinde yaşanan değişime politik doğruluk üzerinden bakmaktır. Bu doğrultuda örneklem olarak ele alınan yeniden çevrim filmler, devam filmleri ve reboot filmler, ideolojik eleştiri yöntemiyle karşılaştırmalı bir biçimde incelenmektedir. İlgili yapımların yeni versiyonlarında politik doğruluğun ortaya koyduğu çeşitlilik vurgusunun, ırksal/etnik dağılımlar ve cinsiyet dağılımları özelinde öne çıkarıldığı, anlatıların bu bakış açısına göre yeniden düzenlendiği görülmektedir.