Orta Doğu'da devlet ve sınır: Irak-Kuveyt ilişkilerinde sınır sorunları
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Marmara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Uluslararası İlişkiler Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SONER DOĞAN
Danışman: Hakan Mehmetcik
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Orta Doğu siyasi tarihinde, sınır sorunları ve bu sorunların neden olduğu bölgesel gerilimler önemli bir konudur. Ulusal egemenlik ve bölgesel değerler dikkate alınmadan belirlenen sınırlar tarihteki birçok çatışmanın nedeni olmuştur. Irak-Kuveyt arasındaki tartışmalı sınırlar, iki ülkeyi sürekli karşı karşıya getirmiştir. Irak'ın Kuveyt'e yönelik tarihsel, ekonomik, jeopolitik, siyasi ve stratejik argümanları öne sürerek Kuveyt üzerinde hak iddia etmesi, tartışmalı bir şekilde çizilen sınırlardan kaynaklanmaktadır. Irak-Kuveyt arasındaki sınır sorunları iki ülkeyi 1961 yılında savaşın eşiğine getirmiş, 1990 yılında ise Irak'ın Kuveyt'i işgaliyle sonuçlanmıştır. Bu çalışmanın amacı, 1958-1994 yılları arasında Irak'ın Kuveyt ile yaşadığı sınır anlaşmazlıklarını, sınır çalışmaları kapsamında analiz etmektir. Bu çalışmanın önemli bir bulgusu, Irak'ın Kuveyt'i işgalinin sınır problemlerinin yanı sıra, Basra Körfezi'ne erişimdeki ekonomik, siyasi ve jeopolitik faktörlerin de önemli bir rol oynadığının ortaya konmasıdır. Irak için Basra bölgesinin önemi; 1960'lı yıllara kadar petrol çıkartılmadan önce ağırlıklı olarak güvenlik ve stratejik temelliydi. Fakat, petrol bölgelerinin değerlenmesi ve önemli bir gelir kaybı olmasından sonra Irak'ın Basra bölgesine yönelik amaçları değişmiştir. Ayrıca, 1980-88 İran-Irak Savaşı ile ortaya çıkan ekonomik çöküntünün Kuveyt'in işgal edilmesinde önemli bir sebep olduğu değerlendirilmektedir. Çalışmanın amaçlarına ulaşmak, neden ve nasıl soru setinin oluşturduğu araştırma sorularına cevap bulabilmek için nitel araştırma yöntemlerinden vaka çalışmalarının alt araştırma birimi olan açıklayıcı vaka çalışması yöntemi kullanılmıştır.