Kayıt dışı ekonominin neden olduğu vergi kaybı ile mücadelede kartlı ödeme sistemlerinin rolü
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Marmara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Maliye Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2021
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: HANIM GÜVEN
Danışman: Özkan Zülfüoğlu
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Kayıt dışı ekonomi ve vergi kaybı günümüzde ülkelerin tamamı için kronik bir sorun haline gelmiştir. Türkiye ekonomisi için kayıt dışı ekonomi ve sebep olduğu vergi kaybı büyük bir yük oluşturmaktadır. Kartlı ödeme sistemlerinin, söz konusu kronik sorunların çözümü için etkili bir araç olduğu düşünülmektedir. Her geçen gün kullanım hacmi artan kartlı ödeme sistemleri, enflasyonu düşürmesi/baskılaması, istihdamı arttırması, kayıt dışı ekonomiyi azaltması, vergi kayıplarını önleyerek kamu gelirlerinin artmasını sağlaması gibi ülke ekonomisine birçok olumlu katkısı bulunmaktadır. Çalışmada, kayıt dışı ekonomi kavramı detaylı olarak ele alınarak sebep olduğu vergi kaybına değinilmektedir. Kartlı ödeme sistemlerinin kayıt dışı ekonomi ve vergi kaybı üzerindeki etkileri kuramsal çerçevede incelenmiştir. Kartlı ödeme sistemleri ile yapılan tüm işlemlerin belgelendiriliyor olması nedeni ile vergi gelirlerinin ve dolayısıyla kamu gelirlerinin artmasını sağlamaktadır. Kartlı ödeme sistemlerinin kullanım alanları üzerine yapılan incelemede hanehalkı tüketim harcamalarında önemli bir hacme sahip olduğu tespit edilmiştir. Bu sebeple çalışmanın analiz bölümünde kartlı ödeme sistemlerinin harcamalar üzerinden alınan vergilerden olan KDV ile ilişkisi ele alınmıştır. Kartlı ödeme sistemleri ile KDV tahsilatı arasındaki ilişkinin analizi için Türkiye'nin 2012:1-2021:1 yıllarına ait çeyrek dönemlik verilerden faydalanılmıştır. Seriler arasındaki ilişki ARDL Sınır Testi ile test edilmeye çalışılmıştır. Analiz sonuçlarına göre kart kullanımının, banka kartı alışveriş tutarının aktif banka kartı sayısına oranında meydana gelen yüzde 1'lik bir artışın KDV gelirlerinde yaklaşık yüzde 0.8, kredi kartı alışveriş tutarının aktif kredi kartı sayısına oranında meydana gelen yüzde 1'lik bir artış KDV gelirlerinde yaklaşık yüzde 1.9 artışa sebep olmaktadır. Anahtar Kelimeler: Kayıt Dışı Ekonomi, Vergi Kaybı, Vergi Geliri, Kredi Kartı, Banka Kartı, KDV