Tuzla'da yaşayan 50 yaş üstü bireylerin yaş algısı ve etkileyen değişkenlerin incelenmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Marmara Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: PINAR KOCABAŞ
Danışman: Gülru Pemra Cöbek Ünalan
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Giriş ve Amaç: Yaş algısı kişinin yaşlanma öngörüsünü yansıtmaktadır. Yapılan çalışmalarda yaş algısı ile beklenen yaşam süresi gibi sağlıklı olma halini gösteren parametrelerin etkilendiği gösterilmiştir. Daha olumlu bir yaşlanma ve genç/dinç yaş algısı zaman içinde daha sağlıklı ve hatta uzun bir yaşama neden olabilmektedir. Çalışmamızın amacı; Tuzla ilçesinde yaşayan 50 yaş ve üstü bireylerin yaş algısını öğrenmek ve bunu etkileyen değişkenleri incelemektir. Bu çalışma sonrasında birinci basamakta çalışan sağlık profesyonellerine toplumun sağlıklı olma durumunu geliştirebilecek mesajlar oluşturmak mümkün olacaktır. Gereç ve Yöntem: Araştırmamızın evrenini, İstanbul'un kır-kent yapısındaki bir ilçesi olan Tuzla'da yaşayan 50 yaş ve üstü bireyler oluşturmaktadır. Veriler Tuzla ilçesinde bulunan sosyal alanlarda ve o alanların civarındaki Aile Sağlığı Merkezlerinde rastgele toplanmıştır. %95 güven aralığı, %5 hata payı kullanılarak hesaplanan örneklem büyüklüğü 383 kişi olup toplamda 387 kişiye ulaşılmıştır. Veri toplama aracı olarak sosyodemografik, sağlıkla ilişkili ve yaşla ilişkili sorular içeren 34 soruluk bir veri toplama formu, 15 soruluk beşli Likert ölçeği içeren Sağlık Algısı Ölçeği ve her kategori için 5 puanlık skala içeren 8 kategoriden oluşan COOP-WONCA İşlevsel Durum Ölçeği kullanılmıştır. İstatistiksel analizler ve verilerin kaydedilmesi için SPSS 26.0 istatistik paket programı kullanılmıştır. Kategorik değişkenler için Pearson Ki Kare ve Fisher Exact Testi, Normal dağılan sürekli değişkenler arasında T-Testi ve ANOVA, dağılmayanlar için Kruskal Wallis testi, bir ölçümün değerini tahminlemede Basit Doğrusal Regresyon kullanılmıştır. Anlamlı bulunan veriler en son Multinominal Lojistik Regresyon ile değerlendirilmiştir. p<0,05 anlamlı kabul edilmiştir. Bulgular: Araştırmaya katılan grubun yaş ortalaması 63,93 ± 9,67 (min:50, maks:93), hissettikleri yaş ortalaması 49,81±19,17 (min:15 maks:100) olarak hesaplanmıştır. Çalışmamızda hissedilen yaş ile eğitim düzeyi, sosyal güvence türü, hobiler, sosyal aktivite sıklığı, düzenli egzersiz yapma, olduğu yaştan memnuniyet ve yaş ayrımcılığına uğramamış olmak arasında; algılanan orta yaş bitimi ile cinsiyet, eğitim düzeyi, hobiler, evcil hayvan besleme arasında bir ilişki saptanmıştır. Sağlık Algısı Ölçeği puanlarındaki artış hissedilen yaşı olumlu etkileyip orta yaş bitimini ertelerken COOP-WONCA İşlevsel Durum Ölçeği alt kategorilerinden alınan ortalama puanlar ile hissedilen yaş karşılaştırıldığında son 2 hafta içinde ortaya çıkan sağlık değişikliğinin sorgulandığı Sağlık Değişikliği alt kategorisi dışındaki tüm kategorilerde kendisini olduğundan daha küçük yaşta hissedenlerin anlamlı biçimde olduğundan büyük hissedenlere göre daha işlevsel oldukları bulunmuştur. Hissedilen yaş ile yapılan Multinominal Lojistik Regresyon analizimizde ise öğrenim düzeyi yüksek olan kişilerin daha genç, daha düşük olanların ise daha yaşlı hissetme olasılıklarının daha fazla olduğunu, daha sık sosyalleşenlerin daha genç hissetme, hobileri olmayanların ve egzersiz yapmayanların ise anlamlı olarak daha yaşlı hissetme olasılıklarının daha yüksek olduğu saptanmıştır. Sonuç: Daha genç bir yaş algısı içinde olmanın kişinin sağlık ve uzun ömür beklentisini arttıracağı düşünüldüğünde bu algıyı etkileyen değişkenler içinde yer alan sosyal koşulların iyileştirilmesi, sağlık ve sosyal politikaların birbirini desteklemesi, toplumun sosyalleşebileceği alanlar artırılmasının önemi anlaşılacaktır. Birinci basamakta bireylerin daha olumlu bir yaş algısı içinde olabilmesi için müdahale geliştirerek daha genç bir yaş algısı içinde olmaya teşvik edilmelidir. Sağlığı ve yaşama süresini etkileyen bu kavram hakkında farklı toplumları inceleyen araştırmaların da literature yeni katkılar yapacağı açıktır. Anahtar kelime: Yaş algısı, öznel yaş, işlevsellik, sağlıklı yaşlanma, yaşlılık, sağlık algısı, toplumda yaşayan yaşlılar