Kayıt dışı istihdamla mücadelede denetim ve denetmenlerin rolü: İstanbul sosyal güvenlik merkezleri kapsamında bir araştırma
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Marmara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2021
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: TUNA ÇELİK
Danışman: Ülkü Arıkboğa
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Türkiye'nin en önemli sorunlarının başında gelen kayıt dışı istihdam; aktif nüfus içerisinde olup, çalışma hayatında bizzat yer alan ancak herhangi bir sigorta koluna tabiiyeti olmaksızın çalışmalarını sürdüren kişilerin oluşturduğu istihdamdır. Kayıt dışı istihdam; piyasa aksaklıkları, haksız rekabet, ülke ekonomik dengesinin bozulması, kamusal hizmetlerin aksaması gibi birçok olumsuz sonucu da beraberinde getirmektedir. Çalışmada, kayıt dışı istihdamla mücadelede denetim ve denetmenin rolü konusu ele alınmıştır. Araştırmanın temel amacı; kayıt dışı istihdam ile mücadelede denetim ve denetmenin rolünü daha iyi anlamaya çalışmak, mücadelede görev alan sosyal güvenlik denetmenleri ve diğer ilgili aktörler ile yapılan görüşmeler sayesinde denetim elemanlarının konuya bakış açısını ve yaşanan sorunları ortaya koymak, bu konuda çözüm önerileri ve yeni fikirler geliştirmeye çalışmaktır. Tez kapsamında; kayıt dışı istihdam ve mücadele politikaları, Türkiye'de ve seçilen bazı ülkelerde kayıt dışı istihdam ile ilgili veriler ve kayıt dışı istihdam ile mücadelede sosyal güvenlik denetmenleri ile ilgili bilgiler, mevzuat ve literatürden faydalanarak açıklanmıştır. Ardından, kayıt dışı istihdam ile mücadelede denetim ve denetmenlerin rolünü anlamak amacı ile bir saha çalışması yapılmıştır. Saha çalışması kapsamında; İstanbul'da bulunan Kartal, Ataşehir, Sultangazi, Esenyurt, Esenler, Zeytinburnu ve Fatih olmak üzere toplam 7 Sosyal Güvenlik Merkezi'nde görev yapan denetmen ve denetmen yardımcıları arasından örneklem olarak seçilen 20 kişi ile açık uçlu bir soru formu hazırlanarak mülakat gerçekleştirilmiştir. Mülakat çalışması sonucu elde edilen veriler belirli bir sistematikle ele alınarak yorumlanmış ve öneriler geliştirilmeye çalışılmıştır. Tezin; kayıt dışı istihdamla mücadelede denetim unsurunun önemi, bu konuda yaşanan sorunlar ve çözüm önerileri konusunda akademik ve idari çevrelerde yapılan tartışmalara katkı sağlayabileceği düşünülmektedir.