ÜDFÜVÎ'NİN EL-İSTİĞNÂ FÎ ULÛMİ'L-KUR'ÂN ADLI TEFSİRİNDEN ENBİYÂ, HAC, MÜ'MİNÛN, NÛR SÛRELERİNİN TAHKÎKÎ VE TAHLÎLİ
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Marmara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Temel İslam Bilimleri Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Arapça
Öğrenci: MUHAMMED AVNİOĞLU
Danışman: Muhammed Coşkun
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Ebu Bekr Muhammed b. Ali el-Üdfüvî'nin (ö. 388/998) el-İstiğnâ fî Ulûmi'l-Kur'an isimli eseri Ebü'l-Hasen Hûfî (ö. 430/1039), Mekkî b. Ebî Tâlib (ö. 437/1045), Ebû Amr ed-Dânî (ö. 444/1053) gibi tefsir bilginlerinin yanı sıra Buhari şarihlerinden İbn Battal (ö. 449/1057) ve daha pek çok diğer alimin istifade ettiği ve kendisinden övgüyle söz ettiği önemli bir eserdir. Ebu Bekr el-Üdfüvî nahiv ilminde büyük alim olduğu için tefsirinde Kur'an'ın tamamının irabını yapmıştır. Yine kendisi kıraat ilminde donanım sahibi olduğu için tefsirinde kıraat vecihlerine ve bu farklı kıraat vecihlerinin yol açtığı anlam farklılıklarına yer vermiş, kıraatlerin tevcihlerini (anlam açısından gerekçelendirilmesini) yapmıştır. Ayrıca Üdfüvî vakf ve ibtida alanında da yetkin bir alim olup bu açıdan her bir ayeti değerlendirmiştir. Bunun yanı sıra tefsirinde Kur'an'ı anlama ile ilgisi bulunan bütün diğer ilimlere de yer vermiştir. Bütün bu yönleriyle onun eseri çeşitli ilim alanlarını ihtiva eden zengin bir kaynak mahiyetindedir. Muhtemelen onun eserini "el-İstiğnâ fî Ulûmi'l-Kur'an" olarak isimlendirmiş olması da bu anlama, yani bu eserin okuyucuyu diğer her şeyden müstağni kılacak nitelikte olma özelliğine vurgu yapmak içindir. Eserin iki yazma nüshası bulunmaktadır. Bunlardan biri Türkiye kütüphanelerinde iken diğeri İran'dadır. Yedi cüzden oluşan İran nüshası bu çalışma öncesinde herhangi bir tahkik veya neşir işlemi görmemiştir. Araştırmanın, giriş, iki bölüm ve sonuçtan oluşturulmuştur. Giriş: Araştırmanın seçilme nedenleri ve önemi, amaçları ve sınırları. Birinci Bölüm: İnceleme -Birinci Fasıl: Müellifin yaşadığı dönem ve bu dönemin ona etkileri. -İkinci Fasıl: Müellif Ebu Bekir El-Üdfüvî'nin tanıtımı. -Üçüncü Fasıl: " El-İstigna Fi Ulum el-Kur'an" kitabının tanıtımı. -Dördüncü Fasıl: Ebu Bekir El-Üdfüvî'nin tefsir yöntemi. İkinci Bölüm: Tahkik