8. ve 9. sınıf öğrencilerinin matematiksel problem çözme ve kurma sürecindeki yaratıcılıklarının incelenmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Marmara Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Matematik Ve Fen Bilimleri Eğitimi Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: HAVVA ÖZ
Danışman: Ali Rıza Küpcü
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Problem kurma ve problem çözme matematiksel akıl yürütmenin çok önemli iki bileşenidir. Ayrıca matematiksel yaratıcılığın geliştirilmesinde ve değerlendirilmesinde çok önemli bir yere sahiptirler. Bu çalışmada akademik başarısı yüksek öğrencilerin problem kurma ve problem çözme sürecindeki yaratıcılıkları detaylı bir şekilde incelenmiştir. Nitel araştırma yönteminin kullanıldığı bu çalışmada çalışma grubunu akademik başarısı yüksek 6 tane öğrenci oluşturmuştur. Çalışma grubu amaçlı örneklem yöntemi olan benzeşik örnekleme esas alınarak belirlenmiştir. Problem çözme ve problem kurma etkinlikleri veri toplama aracı olarak kullanılmıştır. Araştırma sürecinde öğrencilerle 2 hafta boyunca 5 tane problem çözme oturumu, 5 tane problem kurma oturumu olmak üzere her öğrenci ile 10'ar defa bireysel klinik görüşme yapılmıştır. Görüşmeler video ile kayıt altına alınmıştır. Matematiksel yaratıcılığın değerlendirilmesinde Torrance (1965)'ın çalışması esas alınarak yapılmıştır. Akıcılık ve esneklik kriterleri baz alınarak öğrencilerin problem çözme ve problem kurma sürecindeki matematiksel yaratıcılıkları incelenmiştir. Akıcılık bireyin bir problem durumuna ürettiği fikirlerin tamamıdır. Problem kurma etkinliklerinin analizi için Silver & Cai (1996) daki çalışmasındaki kriterler esas alınarak yapılmıştır. Bu kriterler; duruma uygunluk, dilsel açıdan analiz, çözülebilirliktir. Duruma uygun olarak değerlendirilen problem matematiksel yaratıcılık bakımından değerlendirilmiştir. Çalışmanın sonuçlarına göre, öğrenciler problem çözme sürecinde akıcılık bakımından birbirlerine benzer ve başarılı olmalarına rağmen esneklik bakımından bireysel olarak birbirlerinden ayrılmıştır. Problem kurmada öğrenciler genel olarak başarılı olmasına rağmen kurulan problemler dil bilgisi ve anlam bütünlüğü bakımından eksikleri vardır. Kurulan problemler çözülebilirlik ve duruma uygunluk açısından oldukça başarılı bulunmuştur. Öğrencilerin kurduğu problem sayısı aşağı yukarı birbirine eşit olduğu için akıcılık bakımından birbirine benzer değerlendirilmiştir. Esneklik bakımından bakıldığında ise genel olarak kurdukları problemlerin birbirine benzediği, farklı kategoriler oluşmadığı görülmüştür. Öğrencilerin problem çözme ve problem kurma sürecindeki bireysel yaratıcılıklarının birbiriyle ilişkili olduğunu söyleyebiliriz. Akıcılık kriteri bakımından bakıldığında problem kurma da elde edilen problem sayısı, problem çözme sürecinde elde edilen çözüm sayılarından oldukça azdır. Problem çözmede esneklik bakımından fazla kategori sayısına sahip öğrenciler problem kurma da aynı şekilde, birbirinden farklı kategorilerde problem kurdukları gözlenmiştir. Yani problem çözme sürecinde de yaratıcı olduğu düşünülen öğrenciler problem kurma sürecinde de yaratıcıdır. Bu durum aslında öğrencilerin sahip olduğu matematiksel bilgi ve becerilerin problem kurma becerilerini de etkilediğine bir delil niteliği taşır. Anahtar kelimeler: problem çözme, problem kurma, matematiksel yaratıcılık