Beyzavi ve Nesefi'de itizal etkilerinin incelenmesi(Beydavi ve nesefi tefsirlerine eleştirel bir yaklaşım)

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Marmara Üniversitesi, İlahiyat Fakültesi, Temel İslam Bilimleri Bölümü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2006

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: HARUN ABACI

Danışman: ABDULAZİZ HATİP

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Zemahşerî, Mu`tezilî bir âlim olup tefsirinde de Mu`tezilî fikirler çerçevesindeâyetleri yorumlamasından dolayı kaleme aldığı el-Keşşâf adlı eseri Mu`tezilemezhebinin tefsirlerinden kabul edilmektedir. Ancak dil özellikleriyle ilgili yorumlarıçok takdir edilen böyle bir tefsirden istifadeyi sağlamak ve i`tizâlî fikirlerin ayıklanıpmezhebî etkisini önlemek amacıyla Beyzâvî ve Nesefî'nin el-Keşşâf'tan çok fazlaalıntılar yaparak kendi tefsirlerini yazmalarından dolayı âlimlerin çoğu Beyzâvî veNesefî'nin tefsirlerini el-Keşşâf'ın bir özeti kabul etmektedir. Ancak özet olduğunusöyleyebilmek için fikrî temelleri bakımından da aynı özellikleri taşıması gerekir. Dilaçısından fikrî temelleri aynı olduğu için bu yönüyle özet kabul edilebilir. Ancak kelâmîve fıkhî açıklamalarda da özet olduğunu söylemek mümkün değildir. Zira Beyzâvî veNesefî el-Keşşâf'ı kendi kelâmî ve fıkhî mezheplerinin potasından geçirip fikirlerinisüzerek kendi fikirlerini yansıtacak şekilde tekrar düzenlemişler. Bu açıdan bu iki tefsiriorijinal tefsir kabul etmek mümkün görünmektedir. Bununla birlikte her iki müfessirineleştirmeden kendi tefsirlerine aldıkları bazı i`tizâlî görüşler de tespit edilmiştir. AncakBeyzâvî ve Nesefî'nin i`tizâli yansıttığını düşündüğümüz görüşlerin sayısının azlığıtefsirlerine zarar vermediğini düşünebiliriz