İslamın kamusallaşmasında müziğin yeri: İslami ezgiler üzerine sosyolojik bir araştırma

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Marmara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Felsefe ve Din Bilimleri Anabilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2024

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: MÜBİNE AYKUT

Danışman: Hafize Şule Albayrak

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu araştırma 1980 sonrası İslam'ın kamusallaşması ve bu süreçte müziğin rolünü konu edinmektedir. Habermas'ın dinlerin kamusal alana çıktığı ve seküler olan ile dini olanın bir arada bulunduğu bir toplum modeli olarak sunduğu 'post-seküler' kavramı Türkiye özelinde İslami ezgiler üzerinden incelenmiştir. Araştırmada 'Müziğin İslam'ın kamusallaşmasındaki rolü nedir ve Türkiye'de İslami ezgiler İslam'ın kamusallaşmasına nasıl katkıda bulunmuştur?' sorusunun cevabını aranmıştır. Araştırma aynı zamanda, İslami ezgi türünün nasıl ve hangi sosyo-politik koşullarda ortaya çıktığını, din toplum ilişkileri çerçevesinde İslami ezgilerin rolünü ve İslami ezgilerin üreticilerinin gözünden toplumun İslami ezgilere yaklaşımını değerlendirmektedir. Nitel araştırma deseninin uygulandığı bu çalışmada üreticiler ile yarı yapılandırılmış derinlemesine mülakatlar yapılmış; bununla birlikte İslami ezgilerin konser gözlemlerinden ve gazete arşivlerinden faydalanılmıştır. Araştırmanın sonucunda genel olarak müziğin özel olarak İslami ezgilerin İslam'ın kamusallaşmasına katkıda bulunduğu ortaya çıkmıştır. 1980 sonra Türkiye'nin sosyo-politik sorunlarına ek olarak dünya Müslümanlarının sıkıntıları İslami ezgilerin ortaya çıkışına etki ederken, söz ve besteleriyle kitleleri etkileyen bu müzik türü dindar bireylerin kimliklerini ifade etme ve direniş biçimine dönüşmüştür. Bununla birlikte İslami ezgiler, dindar kitleler için kültür ve sanat alternatiflerinin oluşmasını sağladığı gibi bir tür dini tebliğ irşat olarak vazife görmüştür.