Xvı. yüzyıl Osmanlı müfessiri Sun'ullah Hâlidî'nin Fatiha ve İhlas tefsirlerinin tahkiki ve muhteva incelemesi


Öğrenci: ŞÜKRÜ ÇAL

Danışman: Abdulhamit Birışık

Osmanlı Tefsir birikimi kimi zaman şerh-haşiye türü ürünlerin ötesine geçemediği kimi zaman da özgün eserlerin vücuda getirilmediği iddiası ile haksız eleştirilere maruz kalmaktadır. Bu tür eleştirilerin, Osmanlı’nın ilmi müktesebatını asgari düzeyde de olsa tanımamak, bilhassa Tefsir müellefatına yeterince vakıf olmamaktan ileri geldiği anlaşılmaktadır. Bu tür iddiaların hesabı verilmemiş ithamlardan öteye geçmediği ve Osmanlı kitabiyatına karşı toptancı bir yaklaşımı temsil ettiği izahtan varestedir. Dolayısıyla Osmanlı’nın ilim ve kültür havzalarında yetişen âlimlerin tanıtılması için ortaya koydukları eserlerin yayımlanması ve akademik çalışmalara konu edilmesi büyük bir ehemmiyet arz etmektedir.  

Bu çalışmada Osmanlı dönemi müfessirlerinden Sun’ullah Hâlidî’nin Fâtiha ve İhlas sûresi tefsir risalelerinin tefsir disiplini çerçevesinde incelenmesi ve muhtevalarının değerlendirmesi konu edilmektedir. Söz konusu eserler bugüne kadar basılmadıkları için tenkitli neşirlerinin yapılarak araştırmacıların dikkatine ve istifadesine sunulması amaçlanmaktadır. Neticede Osmanlı ulemasının Hz. Peygamber ve Raşid Halifelerden bu yana, diğer tüm ilmi alanlarda olduğu gibi tefsir disiplini açısından da büyük bir ilmi geleneğe varis olduğu; aldığı bu mirası tüketerek değil özgün katkılarla geliştirerek geleceğe taşıma vazifesi gördüğü ve bu hususiyetlerin küçük risalelerde bile bariz bir şekilde temaşa edileceği sonucuna ulaşılmaktadır.