Sürdürülebilir moda ve zamansız giysi tasarım kavramı
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Marmara Üniversitesi, Güzel Sanatlar Enstitüsü, Tekstil Anasanat Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: BUSE MELTEM ESENYEL
Danışman: Vildan Tok Dereci
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Sürdürülebilirlik kelime anlamı olarak; verimlilik ve çeşitliliğin sürekliliği sağlanırken, uzun vadeli kapasitenin sürdürülmesi olarak tanımlanmaktadır. Sürdürülebilir moda ise; eşitlik, sosyal adalet, ve ekolojik bütünlük üzerine kurulu, karbonsuz bir moda endüstrisi elde etmeyi amaçlayan ürünleri, süreçleri, faaliyetleri ve aktörleri (politikacılar, markalar, tüketiciler) kapsayan bir terim olarak tanımlanmaktadır. Ancak sürdürülebilirlik ve moda kavramları arasındaki işbirliğinin her zaman sürdürülebilirlik felsefesine hizmet eden bir yapıya dayanmadığı ve yeniden ele alınması, üzerine düşünülmesi gereken bir konu olarak karşımıza çıktığı görüşü yaygındır. Sürdürülebilir moda; tasarım, üretim, lojistik, perakende, kullanım ve kullanım sonrası imha dahil tüm aşamaları dikkate alan ve yaşam döngüsü fikrini içeren bir kavram olarak değerlendirilmelidir. Moda yapısı gereği değişkendir ve 'sezon' algısını oluşturmaktadır. Hızlı modanın insanlara "kullan at" mantığını aşılamasıyla atık giysi oluşumunun normal düzeyin üzerinde olduğu yapılan araştırmalarda tespit edilmiştir. Hızlı moda kapsamında üretilen giysilerin kullanım süresinin çok kısa oluşu atık giysi oluşumunun en belirgin etkenidir. Bu oluşumu tersine çevirmek ancak tasarımcı, üretici ve tüketici zincirinde yer alan kişilerin yavaş modayı desteklemesi ile beraber gerçekleşebilmektedir. Yavaş moda, biyolojik, kültürel çeşitlilik gibi bir bakış açısını sunan ve benzersiz, kişilikli ürünleri oluşturmaya yönelik bir tasarım anlayışıdır. Yavaş moda ile beraber senkronize hareket eden tasarım olgusu öncellikli olarak, uzun dönem tüketici ihtiyacını karşılamaya yönelik verileri içermektedir. Bu bağlamda sürdürülebilir stratejiler uygulanarak üretilen giysiler, moda döngüsünü yavaşlatıp, oluşan atıkları ve çevresel diğer olumsuz etkileri azaltabilmektedir. Tezin ilerleyen bölümlerinde sürdürülebilir moda stratejilerini de kapsayan dairesel moda devreye girerek üretim ve tüketim döngüsünde 'sıfır atık' yaklaşımı ile konu ele alınmaktadır. Dairesel moda kapsamında bahsedilen strateji ve yöntemler ile zamansız giysi tasarımı arasındaki ilişki incelenmiştir. Zamansız tasarım, hızlı moda anlayışının tersine yavaş moda anlayışını destekleyen, her yeniliğe, her gelişmeye adapte olabilen yapıda bir yaklaşım olarak tanımlanabilir. Tüketimi körükleyen, kısa süreli beğenileri öneren trend içeriklerinin aksine, iyi tasarım bileşenlerinden oluşan, sürdürülebilir tasarım ilkelerini barındıran, ürün ve tüketici arasında bağ kuran ve ikinci, üçüncü kullanıcısında dahi güncel beğeniye cevap verebilen tasarımlardır zamansız tasarımlar. Bu yaklaşımla iyi ve zamansız tasarım trend takipçisi değil, trend belirleyicisi olma potansiyeli taşır. Bu çalışmada tüm bu kavramların ilişkileri içerisinde ki zaman kavramının zamansızlık kavramıyla ilgili ne olduğu açıklanmaktadır. Kavram giysi nesnesi üzerinden, hem endüstride hem de tasarım alanında ki giysiyi kapsamaktadır. Bu bağlamda, yavaş moda ve hızlı moda kavramları ötesinde zamansızlık kavramının, bir giysiyi zamansız kılan bileşenlerinin neler olduğu araştırılmıştır.