İ'tisâm Mecmuasının Tahlilî Fihristi ve Mecmuanın Başyazarı Ahmed Şîrânî'nin Yazıları

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Marmara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İslam Tarihi ve Sanatları Anabilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2019

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: HURİYE YILDIRIM

Danışman: Ahmet Karataş

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışmada, Ahmed Şîrânî Efendi (Okumuş, ö. 1945) tarafından 30 Teşrîn-i Sânî 1334/30 Kasım 1918-29 Nisan 1336/29 Nisan 1920 tarihleri arasında çıkarılan İ'tisâm mecmûası incelenmiştir. İ'tisâm mecmûası yayımlandığı dönemin siyâsî ve sosyal hareketliliğini yansıtan bir dergidir. Dergide genel olarak güncel meselelere dâir makaleler yayımlanmış; bunun yanında gazel, kaside, mersiye gibi manzum metinlere de yer verilmiştir. Mesul müdürü ve başyazarı Ahmed Şîrânî, neşriyatının amacını "ilmiyeye ve dîne karşı yapılan saldırılara karşı durmak" olarak duyurmuş ve hemen her nüshada okuyuculardan bu noktada destek beklediğini ifâde etmiştir. İ'tisâm mecmûası, neşredilen yazılar ve aynen yayımlanan okuyucu mektupları ile neşriyâtın -basının- halk üzerindeki tesirini anlama ve özellikle millî mücâdele, kadın hakları, harf inkılâbı, dîn ve devlet işlerinin ayrılması, eğitim politikaları, gençlerin kötü ahlak ve bağımlılıklardan korunması gibi tarihi şekillendiren pek çok konunun tartışıldığı bir dönemi hem İstanbul'un hem de Anadolu'nun gözünden okuma fırsatı sunmaktadır. Çalışmanın giriş bölümünde kısaca Türk basın tarihinden ve İslamcı dergilerden bahsedilmiş; birinci bölümde Ahmed Şîrânî Efendi'nin hayatı, neşirettiği makale ve dergiler ele alınmış; ikinci bölümde İ'tisâm'ın yazar adlarına göre alfabetik ve yayın tarihine göre tahlîlî fihristi oluşturulmuş; üçüncü bölümde Ahmed Şîrânî'nin İ'tisâm mecmûasındaki yazılarına yer verilerek sonuç ve değerlendirme bölümü ile çalışma tamamlanmıştır.